Zestaw atopowy screen (54 alergeny)

Czym jest Zestaw atopowy screen?

Zestaw atopowy screen (ZAS54) to rozbudowany panel przesiewowy w diagnostyce alergologicznej, oparty na metodzie immunoenzymatycznej, pozwalający jednocześnie oznaczyć stężenie swoistych przeciwciał IgE dla 54 alergenów z jednej próbki krwi.

W odróżnieniu od mniejszych paneli, zestaw screen obejmuje nie tylko najpopularniejsze alergeny, ale też alergeny, które w mniejszych panelach są pomijane, takie jak jad owadów błonkoskrzydłych (pszczoła, osa), karaluch, lateks, cyprys, ambrozja, babka lancetowata czy seler.

Dzięki temu stanowi optymalne narzędzie diagnostyczne dla pacjentów z szerokim lub niejednoznacznym obrazem alergicznym, w tym dla osób, u których wcześniejsza diagnostyka nie dała wyraźnej odpowiedzi.

Pełna lista 54 alergenów objętych badaniem:

• Dermatophagoides pt.
• Dermatophagoides farina
• Jad pszczoły
• Jad osy
• Karaluch
• Kurz domowy
• Kot
• Pies
• Koń
• Penicillium notatum
• Cladosporium herbarum
• Aspergillus fumigatus
• Alternaria alternata
• Tomka wonna
• Kupkówka pospolita
• Żyto
• Olcha
• Brzoza
• Leszczyna
• Dąb
• Cyprys
• Ambrozja bylicolistna
• Bylica pospolita
• Babka lancetowata
• Lateks
• Pomidor
• Marchew
• Ziemniak
• Seler
• Białko jaja kurzego
• Żółtko jaja kurzego
• Mleko krowie
• Dorsz
• Krab
• Krewetka
• Serum albuminy wołowiny (BSA)
• Alpha-laktoalbumina
• Beta-laktoglobulina
• Kazeina
• Wołowina
• Baranina
• Drożdże piekarskie
• Mąka pszenna
• Mąka żytnia
• Ryż
• Soja
• Sezam
• Orzech ziemny
• Orzech laskowy
• Migdały
• Jabłko
• Kiwi
• Morela

Rola swoistych IgE w organizmie

Immunoglobuliny klasy E (IgE) to przeciwciała produkowane przez układ odpornościowy jako element naturalnej obrony przed pasożytami. U osób zdrowych ich stężenie we krwi jest bardzo niskie.

U osób z atopią, czyli genetycznie uwarunkowaną skłonnością do alergii, układ odpornościowy błędnie rozpoznaje nieszkodliwe substancje środowiskowe i pokarmowe jako zagrożenie i produkuje przeciwko nim swoiste IgE.

Wytworzone IgE przyczepiają się do powierzchni komórek tucznych w tkankach. Przy kolejnym kontakcie z tym samym alergenem dochodzi do błyskawicznej aktywacji tych komórek i uwolnienia histaminy oraz innych substancji zapalnych, co wywołuje objawy alergiczne.

Zestaw atopowy screen wykrywa i mierzy stężenie swoistych IgE dla każdego z 54 alergenów osobno, co pozwala bardzo precyzyjnie ustalić, które konkretnie substancje uczulają danego pacjenta i w jakim stopniu.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi niewielką próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia do laboratorium, gdzie przy użyciu metody immunoenzymatycznej mierzone jest stężenie swoistych przeciwciał IgE dla każdego z 54 alergenów wchodzących w skład zestawu.

Wynik dla każdego alergenu jest wyrażony ilościowo i przyporządkowany do odpowiedniej klasy uczulenia.

Normy

Wyniki Zestawu atopowego screen są interpretowane według standardowej skali klas swoistych IgE dla każdego z 54 badanych alergenów:

Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.

Przyczyny niskiego poziomu (wynik ujemny)

Niski lub ujemny poziom swoistych IgE dla poszczególnych alergenów najczęściej oznacza brak uczulenia na daną substancję.

Ujemny wynik całego zestawu u osoby z objawami alergicznymi może wskazywać na to, że uczulenie dotyczy alergenu nieujętego nawet w tym rozbudowanym panelu, że objawy mają podłoże niealergiczne, np. nietolerancję pokarmową niezależną od IgE, lub że pacjent przyjmuje leki immunosupresyjne obniżające produkcję przeciwciał. W takich przypadkach lekarz może zalecić diagnostykę molekularną (testy komponentowe) lub inne metody oceny nadwrażliwości.

Objawy przy niskim poziomie

Niski lub ujemny wynik dla wszystkich 54 alergenów oznacza, że żaden z badanych alergenów najprawdopodobniej nie jest przyczyną dolegliwości pacjenta. Jeśli mimo ujemnego wyniku objawy sugerujące alergię utrzymują się, lekarz alergolog może zalecić testy skórne, oznaczenie całkowitego IgE, diagnostykę molekularną alergenów lub ocenę w kierunku chorób nieimmunologicznych imitujących objawy alergiczne, takich jak nietolerancja histaminy, mastocytoza czy zespół jelita drażliwego.

Przyczyny wysokiego poziomu (wynik dodatni)

Podwyższony poziom swoistych IgE dla jednego lub więcej alergenów wskazuje na uczulenie układu odpornościowego na te substancje. Do najczęstszych przyczyn dodatniego wyniku zestawu atopowego screen należą:

• genetyczna predyspozycja do atopii, czyli dziedziczna skłonność do produkowania nadmiernych ilości IgE;
• regularna ekspozycja na alergeny wziewne w domu lub środowisku, np. roztocza kurzu domowego, sierść i naskórek zwierząt, grzyby pleśniowe czy sezonowe pyłki roślin;
• uczulenie na jad owadów błonkoskrzydłych, takich jak pszczoła lub osa, które może prowadzić do groźnych reakcji po użądleniu;
• regularne spożywanie pokarmów, na które układ odpornościowy jest uczulony;
• a także współistnienie kilku chorób atopowych jednocześnie, co często wiąże się z uczuleniem na wiele alergenów równolegle.

Objawy wysokiego poziomu

Podwyższony poziom swoistych IgE w zestawie atopowym screen zazwyczaj wiąże się z objawami alergicznymi, których charakter zależy od rodzaju alergenu i drogi jego kontaktu z organizmem. Najczęstsze objawy to:

• wodnisty katar, kichanie i świąd nosa (alergiczny nieżyt nosa);
• łzawienie, zaczerwienienie i świąd oczu (alergiczne zapalenie spojówek);
• napady kaszlu, duszność i świszczący oddech (astma alergiczna);
• wysypka, pokrzywka, świąd i zaczerwienienie skóry;
• atopowe zapalenie skóry, czyli przewlekłe, nawracające zapalenie skóry z intensywnym świądem;
• dolegliwości ze strony układu pokarmowego po spożyciu uczulającego pokarmu, takie jak nudności, bóle brzucha, biegunka lub wymioty;
• a w najcięższych przypadkach, szczególnie po użądleniu przez pszczołę lub osę, wstrząs anafilaktyczny wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.

Przygotowanie do badania

Zestaw atopowy screen nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, nie ma wymogu bycia na czczo.
• Przed badaniem można wypić dowolną ilość wody.
• Badanie nie wymaga odstawiania leków przeciwhistaminowych.
• Można je wykonać niezależnie od aktualnego nasilenia objawów alergicznych i pory roku.