Zestaw litewski (36 alergenów)

Czym jest zestaw litewski?

Zestaw litewski (ZL36) to panel diagnostyczny oparty na metodzie immunoenzymatycznej, pozwalający jednocześnie oznaczyć stężenie swoistych przeciwciał IgE dla 36 alergenów z jednej próbki krwi. Nazwa zestawu pochodzi od jego pierwotnego opracowania i popularyzacji w krajach bałtyckich, gdzie ze względu na podobny klimat i florę do warunków panujących w Polsce jest szczególnie dobrze dopasowany do lokalnego profilu uczuleń.

Panel obejmuje łącznie 36 alergenów podzielonych na dwie równe grupy: 18 alergenów wziewnych i 18 alergenów pokarmowych, co czyni go jednym z najbardziej kompleksowych paneli dostępnych w ofercie laboratoryjnej. Badanie umożliwia diagnostykę alergii na:

• chwasty (alergia na bylicę, alergia na babkę lancetowatą, alergia na pokrzywę, alergia na rzepak)
• drzewa (alergia na brzozę, alergia na leszczynę, alergia na platan)
• trawy (alergia na tymotkę łąkową, alergia na żyto, alergia na owies, alergia na jęczmień, alergia na pszenicę)
• alergeny zwierzęce (alergia na kota, alergia na psa, alergia na konia, alergia na krowę, alergia na królika, pióra ptaków hodowlanych (alergia na pióra kury, alergia na pióra kaczki, alergia na pióra gęsi))
• roztocza (alergia na kurz domowy, alergia na roztocza: Dermatophagoides pteronyssinus, Dermatophagoides farinae)
• grzyby i pleśnie (Penicillium notatum, Cladosporium herbarum, Aspergillus fumigatus, Alternaria alternata, Candida albicans)
• nabiał (uczulenie na białko jaja kurzego, alergia na żółtko jaja kurzego, uczulenie na mleko, alergia na ser cheddar)
• orzechy (alergia na orzeszki ziemne, alergia na orzechy laskowe, alergia na orzechy włoskie)
• warzywa (alergia na soję, alergia na groch, alergia na fasolę, alergia na pszenicę)
• owoce (uczulenie na truskawki, alergia na jabłko, alergia na owoce cytrusowe: alergia na grejpfruta, alergia na cytrynę, alergia na pomarańczę, alergia na mandarynkę)
• mięso (alergia na wieprzowinę, alergia na wołowinę, alergia na kurczaka)
• ryby (alergia na dorsza)

Pełna lista alergenów objętych badaniem:

• bylica,
• babka lancetowata,
• pokrzywa,
• rzepak,
• brzoza,
• leszczyna,
• platan,
• tymotka łąkowa,
• mix pyłku zbóż (żyto, owies, jęczmień, pszenica),
• kot,
• pies,
• koń,
• krowa,
• królik,
• mix piór (kura, gęś, kaczka),
• mix roztoczy (Dermatophagoides pteronyssinus i D. farinae),
• mix pleśni (Penicillium notatum, Cladosporium herbarum, Aspergillus fumigatus, Alternaria alternata),
• Candida albicans,
• jajko kurze,
• mleko krowie,
• ser cheddar,
• orzeszki ziemne,
• soja,
• orzech laskowy,
• orzech włoski,
• mąka pszenna,
• groch,
• fasola biała,
• truskawka,
• mix cytrusów (grejpfrut, cytryna, pomarańcza, mandarynka),
• wieprzowina,
• wołowina,
• kurczak,
• jabłko,
• dorsz
• marker CCD (reszty węglowodanowe).

Rola swoistych IgE w organizmie

Immunoglobuliny klasy E (IgE) to przeciwciała produkowane przez układ odpornościowy jako element naturalnej obrony przed pasożytami. U osób zdrowych ich stężenie we krwi jest bardzo niskie. U osób z atopią, czyli genetycznie uwarunkowaną skłonnością do alergii, układ odpornościowy błędnie rozpoznaje nieszkodliwe substancje środowiskowe i pokarmowe jako zagrożenie i produkuje przeciwko nim swoiste IgE.

Wytworzone IgE przyczepiają się do powierzchni komórek tucznych w tkankach. Przy kolejnym kontakcie z tym samym alergenem dochodzi do błyskawicznej aktywacji tych komórek i uwolnienia histaminy oraz innych substancji zapalnych, co wywołuje objawy alergiczne. Zestaw litewski wykrywa i mierzy stężenie swoistych IgE dla każdego z 36 alergenów osobno, co pozwala ustalić, które konkretnie substancje uczulają danego pacjenta i w jakim stopniu.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi niewielką próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia do laboratorium, gdzie przy użyciu metody immunoenzymatycznej mierzone jest stężenie swoistych przeciwciał IgE dla każdego z 36 alergenów wchodzących w skład zestawu. Wynik dla każdego alergenu jest wyrażony ilościowo i przyporządkowany do odpowiedniej klasy uczulenia.

Wyniki Zestawu litewskiego są interpretowane według standardowej skali klas swoistych IgE dla każdego z 36 badanych alergenów:

Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.

Przyczyny niskiego poziomu (wynik ujemny)

Niski lub ujemny poziom swoistych IgE dla poszczególnych alergenów najczęściej oznacza brak uczulenia na daną substancję. Ujemny wynik całego zestawu u osoby z objawami alergicznymi może wskazywać na to, że uczulenie dotyczy alergenu nieujętego w panelu, że objawy mają podłoże niealergiczne, np. nietolerancję pokarmową niezależną od IgE, lub że pacjent przyjmuje leki immunosupresyjne obniżające produkcję przeciwciał. W takich przypadkach lekarz może zalecić rozszerzoną diagnostykę.

Objawy przy niskim poziomie

Niski lub ujemny wynik dla wszystkich 36 alergenów oznacza, że żaden z badanych alergenów najprawdopodobniej nie jest przyczyną dolegliwości pacjenta. Jeśli mimo ujemnego wyniku objawy sugerujące alergię utrzymują się, lekarz alergolog może zalecić testy skórne, oznaczenie całkowitego IgE, rozszerzony panel alergenów lub diagnostykę w kierunku chorób nieimmunologicznych imitujących objawy alergiczne, takich jak nietolerancja histaminy czy zespół jelita drażliwego.

Przyczyny wysokiego poziomu (wynik dodatni)

Podwyższony poziom swoistych IgE dla jednego lub więcej alergenów wskazuje na uczulenie układu odpornościowego na te substancje. Do najczęstszych przyczyn dodatniego wyniku zestawu litewskiego należą:

• genetyczna predyspozycja do atopii, czyli dziedziczna skłonność do produkowania nadmiernych ilości IgE;
• regularna ekspozycja na alergeny wziewne w domu lub środowisku, np. roztocza kurzu domowego, sierść i naskórek zwierząt, grzyby pleśniowe lub sezonowe pyłki roślin;
• regularne spożywanie pokarmów, na które układ odpornościowy jest uczulony;
• a także współistnienie kilku chorób atopowych jednocześnie, co często wiąże się z uczuleniem na wiele alergenów równolegle.

Objawy wysokiego poziomu

Podwyższony poziom swoistych IgE w zestawie litewskim zazwyczaj wiąże się z objawami alergicznymi, których charakter zależy od rodzaju alergenu i drogi jego kontaktu z organizmem. Najczęstsze objawy to:

• wodnisty katar, kichanie i świąd nosa po kontakcie z pyłkami lub zwierzętami (alergiczny nieżyt nosa);
• łzawienie, zaczerwienienie i świąd oczu (alergiczne zapalenie spojówek);
• napady kaszlu, duszność i świszczący oddech, szczególnie w sezonie pylenia lub po kontakcie ze zwierzętami (astma alergiczna);
• wysypka, pokrzywka, świąd i obrzęk skóry;
• dolegliwości ze strony układu pokarmowego po spożyciu uczulającego pokarmu, takie jak nudności, bóle brzucha, biegunka lub wymioty;
• a w najcięższych przypadkach wstrząs anafilaktyczny wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.

Przygotowanie do badania

Zestaw litewski nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, nie ma wymogu bycia na czczo.
• Przed badaniem można wypić dowolną ilość wody.
• Badanie nie wymaga odstawiania leków przeciwhistaminowych.
• Można je wykonać niezależnie od aktualnego nasilenia objawów alergicznych i pory roku.