Test alergiczny jad szerszenia (D. arenaria) I5

Czym jest test alergiczny jad szerszenia (D. arenaria) I5?

Test alergiczny jad szerszenia (D. arenaria) I5 to swoiste badanie serologiczne z zakresu diagnostyki alergologicznej, w którym oznaczane są przeciwciała klasy IgE skierowane przeciwko alergenowi I5 – jadowi szerszenia piaskowego (Dolichovespula arenaria), owada błonkoskrzydłego z rodziny osowatych występującego głównie w Ameryce Północnej i niektórych regionach Europy. Szerszeń piaskowy jest blisko spokrewniony z szerszeniem plamistym (Dolichovespula maculata) i podobnie jak on buduje gniazda z masy papierowej, jednak preferuje miejsca bliżej ziemi – w norach gryzoni, pod korzeniami drzew lub w szczelinach skalnych – co sprawia że jest szczególnie trudny do zauważenia i uniknięcia. Jad szerszenia piaskowego zawiera podobne alergeny co jad innych owadów z rodzaju Dolichovespula, jednak ze względu na specyficzne białka charakterystyczne dla tego gatunku diagnostyka z użyciem swoistego alergenu I5 pozwala na precyzyjne potwierdzenie uczulenia na jad właśnie tego owada.

Badanie polega na oznaczeniu przeciwciał przeciwko określonym alergenom (substancjom uczulającym) w celu sprawdzenia reakcję na jad szerszenia, co jest ważne dla osób uczulonych na użądlenia.

Rola alergenu jadu szerszenia piaskowego w organizmie

Jad szerszenia piaskowego sam w sobie nie pełni żadnej fizjologicznej roli w organizmie człowieka – jest substancją obcą, która u osób predysponowanych genetycznie wywołuje nieprawidłową reakcję układu odpornościowego polegającą na produkcji swoistych przeciwciał klasy IgE. Po pierwszym ukąszeniu przez szerszenia piaskowego układ odpornościowy osoby uczulonej produkuje swoiste przeciwciała IgE skierowane przeciwko białkom jadu, które wiążą się z receptorami na powierzchni komórek tucznych i bazofilów – przy kolejnym ukąszeniu dochodzi do gwałtownej aktywacji tych komórek i masowego uwolnienia mediatorów stanu zapalnego, takich jak histamina, leukotrieny i prostaglandyny. Reakcja ta może mieć charakter miejscowy – intensywny ból, obrzęk i zaczerwienienie w miejscu ukąszenia – lub ogólnoustrojowy, obejmujący układ krążenia, oddechowy, pokarmowy i skórę, prowadząc w najcięższych przypadkach do wstrząsu anafilaktycznego zagrażającego życiu w ciągu kilku minut od ukąszenia.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego, gdzie doświadczeni specjaliści przy użyciu metody immunoenzymatycznej oznaczają stężenie swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko alergenowi jadu szerszenia piaskowego (I5), oceniając stopień uczulenia i potwierdzając lub wykluczając alergię na jad tego owada.

Wyniki testu alergicznego jad szerszenia (D. arenaria) I5 są interpretowane według standardowej skali klas swoistych IgE:

Dokładne zakresy referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium – warto zweryfikować je w wewnętrznym systemie Synevo.

Niski poziom swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego – przyczyny

Niski lub ujemny poziom swoistych przeciwciał IgE dla jadu szerszenia piaskowego najczęściej oznacza brak uczulenia na ten konkretny alergen – układ odpornościowy pacjenta nie wytwarza nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na kontakt z jadem szerszenia piaskowego. Niski poziom może również wynikać z wykonania badania zbyt wcześnie po ukąszeniu, długiego okresu bez kontaktu z alergenem lub przyjmowania leków immunosupresyjnych wpływających na produkcję przeciwciał. Warto pamiętać, że ujemny wynik testu I5 nie wyklucza uczulenia na jad innych owadów błonkoskrzydłych – pacjent może być uczulony na jad osy pospolitej, szerszenia europejskiego lub pszczoły, dlatego w przypadku historii ciężkich reakcji na ukąszenia owadów zaleca się wykonanie pełnego panelu diagnostycznego alergenów jadów owadów.

Niski poziom swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego – objawy

Niski lub ujemny poziom swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego zazwyczaj oznacza brak ogólnoustrojowej reakcji alergicznej po ukąszeniu przez tego owada – pacjent może odczuwać jedynie typową miejscową reakcję w postaci silnego bólu, zaczerwienienia i obrzęku w miejscu ukąszenia, która jest fizjologiczną odpowiedzią organizmu na toksyczne składniki jadu i nie jest objawem alergii IgE-zależnej. Warto jednak pamiętać, że szerszeń piaskowy jest owadem żyjącym w ziemi i jego gniazda są trudne do zauważenia – nieświadome nadepnięcie na gniazdo może skutkować atakiem całej kolonii i wielokrotnym ukąszeniem, co może wywołać poważną reakcję toksyczną niezależnie od alergii. Dlatego każda osoba, która doświadczyła ogólnoustrojowej reakcji po ukąszeniu szerszenia piaskowego, powinna skonsultować się z lekarzem alergologiem niezależnie od wyniku badania serologicznego.

Wysoki poziom swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego – przyczyny

Wysoki poziom swoistych przeciwciał IgE dla jadu szerszenia piaskowego wskazuje na znaczne uczulenie układu odpornościowego na alergeny tego jadu i najczęściej wynika z wcześniejszej ekspozycji na ukąszenie szerszenia piaskowego – szczególnie u osób regularnie przebywających na terenach, gdzie ten owad jest powszechnie spotykany, takich jak leśnicy, rolnicy, ogrodnicy oraz osoby uprawiające sporty outdoorowe. Ze względu na to, że szerszeń piaskowy buduje gniazda w ziemi, szczególnie narażone są osoby pracujące przy ziemi – rolnicy, ogrodnicy i pracownicy terenów zielonych – które mogą nieświadomie zakłócić gniazdo podczas pracy. Warto pamiętać o zjawisku reaktywności krzyżowej – u niektórych pacjentów uczulonych na jad osy pospolitej lub szerszenia europejskiego może występować krzyżowa reaktywność z alergenami jadu szerszenia piaskowego ze względu na podobieństwo strukturalne białek tych jadów, co może podwyższać poziom swoistych IgE nawet bez bezpośredniego ukąszenia przez ten gatunek.

Wysoki poziom swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego – objawy

Wysoki poziom swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego zazwyczaj wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych ogólnoustrojowych reakcji alergicznych po ukąszeniu przez tego owada, które mogą pojawić się w ciągu kilku minut od ukąszenia i rozwijać się bardzo gwałtownie. Objawy o umiarkowanym nasileniu obejmują rozległą pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, nudności, wymioty, bóle brzucha, uczucie lęku oraz przyspieszone bicie serca, natomiast w cięższych przypadkach mogą wystąpić skurcz oskrzeli, duszność, spadek ciśnienia krwi i utrata przytomności będące objawami wstrząsu anafilaktycznego zagrażającego życiu. Osoby z wysokim poziomem swoistych IgE dla jadu szerszenia piaskowego powinny zawsze nosić przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną (EpiPen), mieć założoną bransoletkę alergika i być zakwalifikowane do immunoterapii swoistej, a ze względu na ukryty charakter gniazd tego owada szczególnie ważne jest zachowanie ostrożności podczas prac ogrodniczych i terenowych.

Przygotowanie do testu

Test alergiczny jad szerszenia (D. arenaria) I5 nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, nie ma wymogu bycia na czczo.
• Przed badaniem można wypić dowolną ilość wody.
• Przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach – w szczególności leki przeciwhistaminowe mogą wpływać na wynik badania, jednak w przypadku badania z krwi ich wpływ jest znacznie mniejszy niż w przypadku testów skórnych.
• Badanie najlepiej wykonać w odstępie co najmniej 4–6 tygodni od ostatniego ukąszenia przez szerszenia piaskowego – bezpośrednio po ukąszeniu poziom swoistych IgE może być przejściowo obniżony, co może prowadzić do fałszywie ujemnego wyniku.