Analiza regionu powtórzeń (TA)n w promotorze genu UGT1A1 (mutacja c.-53_-52[7]) - diagnostyka zespołu Gilberta

Zespół Gilberta jest częstą chorobą genetyczną, w populacjach europejskich dotyczy około 10-15% osób. Należy do grypy żółtaczek wrodzonych o łagodnym przebiegu. Przyczyną choroby jest obniżenie aktywności enzymu odpowiadającego za glukuronizację bilirubiny w wątrobie o około 70%, co zmniejsza udział związanej bilirubiny w żółci znacznie poniżej typowej wartości 90%.
Choroba jest spowodowana mutacją genu urydyno-5’-difosfoglukozo-glukuronozylotransferazy bilirubiny (UGT1A1) na chromosomie 2q37. Powszechnie występuje powtarzalna mutacja zwiększająca liczbę powtórzeń dwunukleotydu TA z 6 do 7. Dziedziczenie jest recesywne. U chorych niekiedy obserwuje się nasiloną i wydłużoną żółtaczkę noworodkową. Typowo choroba jest rozpoznawana między 15 a 30 rokiem życia, objawia się nawracającą łagodną żółtaczką indukowaną głodzeniem, odwodnieniem, gorączką, niektórymi lekami, zabiegiem chirurgicznym, nadmiernym wysiłkiem fizycznym lub miesiączkowaniem.
Charakterystyczny jest podwyższony poziom bilirubiny niezwiązanej oraz szybka redukcja poziomu bilirubiny po fenobarbitalu, poziom bilirubiny we krwi waha się od 17 do 50 μmol/l. Na ogół brak objawów klinicznych, niekiedy obserwuje się bóle brzucha, uczucie pełności w nadbrzuszu, wymioty i nietolerancję tłustych pokarmów.
Zespół Gilberta może istotnie nasilać przebieg takich chorób, jak niedobór glukozo-6-fosforanu,beta-talasemii, dziedzicznej sferocytozy, mukowiscydozy.

Wskazaniem do wykonania testu jest diagnostyka przypadków wydłużonej żółtaczki noworodkowej; diagnostyka przypadków żółtaczki w wieku młodzieńczym lub dorosłym, z przewagą bilirubiny niezwiązanej przy prawidłowych poziomach enzymów wątrobowych i braku hemolizy, zwłaszcza nawracające po gorączce, odwodnieniu, głodzeniu itp.; diagnostyka różnicowa żółtaczek z przewagą bilirubiny niezwiązanej lub nadmierną hemolizą (w tym niedoboru glukozo-6-fosforanu, beta-talasemii, dziedzicznej sferocytozy); badania rodzinne: wykrycie mutacji genu UGT1A1 u krewnego w rodzinach z przewlekłą i nawracającą żółtaczką; planowane zastosowanie irinotekanu w terapii lub działania niepożądane po lekach metabolizowanych na drodze glukuronizacji.