Apolipoproteina B (Apo B)

W jakim celu wykonuje się badanie poziomu Apo-B?

Badanie poziomu apolipoproteiny B wykonuje się głównie po to, aby dokładniej ocenić ryzyko chorób sercowo‑naczyniowych i skuteczność leczenia zaburzeń lipidowych:

• pomaga określić, jak duże jest ryzyko zawału serca, udaru mózgu i innych powikłań miażdżycy;
• precyzyjniej ocenia profil lipidowy – pozwala wykryć sytuacje, w których LDL‑cholesterol wydaje się „w normie”, ale liczba aterogennych lipoprotein, a przede wszystkim LDL i VLDL (czyli ApoB), jest podwyższona;
• służy do monitorowania skuteczności terapii obniżających poziom lipidów;
• bardzo niskie wartości ApoB mogą podpowiadać obecność rzadkich, wrodzonych zaburzeń metabolizmu lipidów.

Kto powinien wykonać badanie apolipoproteiny B?

Szczególnie narażone na hiperlipidemię, czyli zbyt wysokie poziomy tłuszczów we krwi, są osoby, u których dodatkowo występują uwarunkowania takie jak niewłaściwa, bogata w cukry dieta oraz niski poziom aktywności fizycznej, związany z siedzącym trybem życia.

Badanie ApoB jest szczególnie przydatne u osób:

• z otyłością,
• u których zdiagnozowano cukrzycę lub nieprawidłową tolerancję glukozy,
• z nadciśnieniem tętniczym,
• palących tytoń,
• z hipertriglicerydemią,
• u których mimo prawidłowego stężenia LDL podejrzewa się wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe,
• z historią chorób serca w rodzinie.

Osoby, które znajdują się w opisywanych powyżej grupach ryzyka powinny częściej przeprowadzać badania kontrolne oraz skonsultować się z lekarzem w celu optymalnej zmiany nawyków zdrowotnych, dzięki którym można zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.

Normy

Normy nie są uniwersalne, zależą od wielu czynników, w tym indywidualnych uwarunkowań pacjenta i sytuacji klinicznej.

Zakresy referencyjne mogą się także różnić między laboratoriami ze względu na stosowanie różnych metod analitycznych.

Pamiętaj, by ostateczną interpretację wyniku pozostawić lekarzowi.

Przyczyny zbyt niskiego poziomu ApoB

Za obniżony poziom apolipoproteiny B najczęściej odpowiadają:

• wrodzone zaburzenia metabolizmu tłuszczów,
• choroby wątroby (ApoB jest wytwarzana w wątrobie),
• ciężkie niedożywienie i wyniszczenie organizmu,
• leki stosowane w leczeniu wysokiego cholesterolu (np. statyny).

Objawy niskiego stężenia ApoB

U wielu osób łagodnie lub umiarkowanie obniżone ApoB nie daje żadnych dolegliwości i jest wykrywane przypadkowo przy badaniu innych parametrów.

Przy zaawansowanym niedoborze organizm ma trudność z wchłanianiem lipidów i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (zwłaszcza w przebiegu rzadkich chorób genetycznych). Mogą pojawić się wtedy:

• tłuszczowe, jasne stolce,
• wzdęcia, biegunki,
• utrata masy ciała i objawy niedożywienia.

Ponieważ witaminy A, D, E, K są powiązane z transportem lipidów, ich niedobór może powodować:

• pogorszenie widzenia (szczególnie po zmroku),
• słabienie mięśni, zaburzenia czucia, chwiejny chód,
• większą skłonność do siniaków i krwawień.

Potencjalnie niższe ryzyko miażdżycy:

Mniej cząsteczek lipoprotein zawierających ApoB oznacza mniej „nośników” cholesterolu, które mogą odkładać się w ścianie naczyń. Dlatego u wielu osób z łagodnie niskim ApoB ryzyko miażdżycy i chorób serca bywa mniejsze.

Przyczyny wysokiego stężenia

Wzrost stężenia ApoB może być spowodowany przez wiele czynników. Poniżej najważniejsze z nich.

Hipercholesterolemia (pierwotna i wtórna):

• wzrost liczby cząstek LDL zwiększa stężenie apoB,
• równoczesny wzrost LDL i VLDL (np. u pacjentów z zespołem metabolicznym) wzmacnia ten efekt.

Zespół metaboliczny i otyłość brzuszna:

• wątroba produkuje więcej cząstek VLDL (bogatych w triglicerydy).
• powstają z nich małe, gęste cząsteczki LDL.

Cukrzyca typu 2:

• Zaburzona gospodarka cukrowa i insulinooporność sprzyjają nadprodukcji lipoprotein zawierających ApoB.

Wysoka lipoproteina(a):

• to szczególny typ lipoproteiny, która również zawiera ApoB. Jeśli jej poziom jest wysoki, może dodatkowo zwiększać całkowite stężenie ApoB we krwi.

Objawy wysokiego stężenia

Podwyższone stężenie samo w sobie nie powoduje bólu ani innych objawów.

Problem polega na tym, że przez lata przyspiesza rozwój miażdżycy i chorób układu sercowo-naczyniowego. Objawy zależą od tego, które schorzenie występuje.

Objawy choroby niedokrwiennej serca:

• ból lub ucisk w klatce piersiowej przy wysiłku (dławica),
• duszność,
• zawał serca.

W przebiegu miażdżycy mogą wystąpić zmiany miażdżycowe w tętnicach szyjnych i mózgowych, które mogą skutkować:

• przejściowymi zaburzeniami widzenia, mowy, nagłym osłabieniem jednej strony ciała,
• udarem niedokrwiennym mózgu.

Zwężenie tętnic nóg może powodować:

• ból łydek lub ud przy chodzeniu, ustępujący po krótkim odpoczynku (chromanie przestankowe)
• trudniej gojące się rany na stopach

Zespół metaboliczny obejmuje:

• otyłość brzuszną,
• podwyższone ciśnienie tętnicze,
• wzrost stężenia glukozy (i w rezultacie rozwój cukrzycy typu 2).

Jak przygotować się do badania?

Zwykle zaleca się bycie na czczo (8–12 godzin bez jedzenia), szczególnie jeśli równocześnie wykonujesz pełny profil lipidowy.

Nie pij alkoholu i nie wykonuj intensywnych ćwiczeń przez 24 godziny przed badaniem.

Poinformuj personel medyczny o przyjmowanych lekach.