Badanie Anty-TPO

Czym są przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej?

Przeciwciała anty-TPO (przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej) to autoprzeciwciała klasy IgG produkowane przez układ odpornościowy w sytuacji, gdy zaczyna on nieprawidłowo reagować na własną tarczycę – zamiast chronić organizm, kieruje swoje działanie przeciwko tkankom gruczołu.

Znaczenie diagnostyczne

Obecność przeciwciał skierowanych przeciw peroksydazie tarczycowej uznawana jest za wczesny wskaźnik niedoczynności tarczycy.

Anty-TPO występują u zdecydowanej większości osób z chorobą Hashimoto, u większości cierpiących na chorobę Gravesa-Basedowa oraz w ponad połowie przypadków poporodowego zapalenia tarczycy.

Ich obecność odnotowuje się także czasem w nieautoimmunologicznych zaburzeniach pracy tarczycy, z których najczęstsze to wole guzowate toksyczne, wole guzowate obojętne i idiopatyczna niedoczynność tarczycy.

Kiedy należy wykonać badanie?

Do sytuacji, w których zaleca się wykonanie badania anty-TPO należą przede wszystkim:

• Objawy niedoczynności lub nadczynności tarczycy (m.in. przewlekłe zmęczenie, przyrost lub spadek masy ciała, sucha skóra, wypadanie włosów, kołatania serca, niepokój) połączone z nieprawidłowym wynikiem TSH (hormonu kontrolującego pracę tarczycy) lub FT3/FT4 (hormonów tarczycy).
• Podejrzenie choroby Hashimoto lub Gravesa‑Basedowa – aby potwierdzić, że przyczyną niedoczynności czy nadczynności jest właśnie proces autoimmunologiczny. W przypadku podejrzeniu choroby Gravesa-Basedowa istotne jest oznaczenie przeciwciał przeciw receptorowi TSH (TRAb), które mają kluczowe znaczenie przy diagnostyce tego schorzenia.
• Nieprawidłowy obraz tarczycy w USG – np. powiększenie gruczołu lub nieprawidłowa struktura, co budzi podejrzenie choroby autoimmunologicznej.
• Obecność innych chorób autoimmunologicznych (np. cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń).
• Występowanie zaburzeń pracy tarczycy w rodzinie – silny wywiad rodzinny.

W kontekście kobiet badanie warto wykonać także:

• przed planowaną ciążą – zwłaszcza przy TSH ponad normą, zespołem policystycznych jajników (PCOS),
• przy podejrzeniu niepłodności – badanie bywa rozważane przy problemach z zajściem w ciążę, wcześniejszych poronieniach bądź przedwczesnych porodach, szczególnie gdy istnieją podejrzenia chorób tarczycy,
• podczas ciąży i po porodzie – u kobiet ze zdiagnozowaną chorobą Hashimoto, dodatnimi wynikami badania przeciwciał tarczycowych w przeszłości. Ciąża to czas, gdy zachodzi wyższe ryzyko zaburzeń gruczołu tarczowego.

Jak przebiega badanie?

Badanie przebiega jak standardowe pobranie krwi z żyły w zgięciu łokciowym pacjenta i trwa tylko kilka minut. Pobrany materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego.

Normy

Zakresy norm mogą się różnić między laboratoriami, dlatego zawsze interpretuj wynik w odniesieniu do zakresów referencyjnych podanych na Twoim wyniku i omów go z lekarzem, który zna Twój ogólny stan zdrowia.

Należy również pamiętać, że podwyższone anty-TPO nie zawsze koreluje z nasileniem objawów!

Wysoki poziom przeciwciał anty-TPO – przyczyny

Obecność przeciwciał najczęściej wskazuje na toczący się autoimmunologiczny proces zapalny w tarczycy. Układ odpornościowy wytwarza przeciwciała, które atakują peroksydazę tarczycową, kluczowy enzym uczestniczący w produkcji hormonów T3 i T4.

W odpowiedzi na ten stan zapalny dochodzi do stopniowego niszczenia komórek tarczycy, co z czasem może prowadzić do zmniejszenia zdolności gruczołu do wytwarzania hormonów i, w konsekwencji, do rozwoju niedoczynności tarczycy.

Warto jednak podkreślić, że samo podwyższenie anty-TPO nie jest równoznaczne z chorobą ani z natychmiastowymi zaburzeniami hormonalnymi. Powinno być zawsze interpretowane łącznie z wynikami TSH, FT4 oraz, w razie potrzeby, badaniem USG.

Objawy wysokiego stężenia anty-TPO

Sam wysoki poziom anty‑TPO zwykle nie daje specyficznych objawów. Objawy pojawiają się głównie wtedy, gdy przewlekły stan zapalny prowadzi do niedoczynności (rzadziej – przejściowej nadczynności), np. w przebiegu choroby Hashimoto czy poporodowego zapalenia tarczycy. Wówczas objawy są charakterystyczne dla danego schorzenia.

W przypadku niedoczynności są to:

• przewlekłe zmęczenie, ospałość, „spowolnienie” organizmu,
• przyrost masy ciała mimo braku zmian w diecie,
• nietolerancja zimna, uczucie wychłodzenia,
• sucha skóra, wypadanie i łamliwość włosów,
• zaparcia, wzdęcia,
• obniżenie nastroju, depresja, „mgła mózgowa”, problemy z koncentracją,
• u kobiet: obfite lub nieregularne miesiączki, trudności z zajściem w ciążę.

Objawy możliwe przy fazie nadczynności (np. w poporodowym zapaleniu tarczycy lub chorobie Gravesa) to głównie:

• uczucie niepokoju, drażliwość, nadpobudliwość.
• kołatanie serca, przyspieszone tętno.
• niewyjaśniona utrata masy ciała przy dobrym apetycie,
• nietolerancja ciepła, nadmierna potliwość,
• drżenie rąk, osłabienie mięśni.

Objawy zaburzeń tarczycy mogą nie pojawiać się przez dłuższy czas. Dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie TSH, FT4 (czasem też FT3) oraz kontrolne USG tarczycy (według zaleceń lekarza), nawet jeśli pacjent nie odczuwa jeszcze typowych symptomów.

Przygotowanie do badania

W przypadku tego badania bycie na czczo nie jest wymagane.

Bez znaczenia jest również pora dnia, w której wykonane zostanie badanie, chyba że wymagają tego inne oznaczenia.

Anty-TPO przygotowanie do badania

Badanie polega na pobraniu krwi zgodnie z procedurą pobrania (odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania – po pobraniu krwi należy uciskać miejsce wkłucia 5 minut na wyprostowanej ręce).

Czas trwania pobrania krwi to kilka do kilkunastu sekund.

Brak specjalnego przygotowania do badania, nie trzeba być na czczo.

Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

Anty-TPO wyniki