Badanie na obecność nużeńca

Czym jest nużeniec ludzki?

Nużeńce (Demodex spp.), głównie Demodex folliculorum, to mikroskopijne pasożyty, które powszechnie zasiedlają skórę twarzy.

Nużeniec ludzki najczęściej bytuje w okolicach o zwiększonym wydzielaniu łoju: gruczoły łojowe nosa, bruzdy nosowo‑wargowe, czoło i policzki, a także mieszki włosowe rzęs i brwi.

Jego nadmierne namnażanie wywołuje uciążliwą chorobę – nużycę.

Kiedy warto wykonać badanie w kierunku nużeńca?

Pasożyt występuje głównie u osób dorosłych – jego namnażanie postępuje wraz z wiekiem.

Najważniejszym wskazaniem do badania są niepokojące zmiany skórne i objawy związane z okolicami oczu.

Badanie pozwala na uzyskanie informacji, czy w analizowanym materiale jest obecny nużeniec, co może być pomocne w różnicowaniu z alergią, zakażeniem bakteryjnym, wirusowym lub grzybiczym.

Jak przebiega pobranie materiału?

Test polega na pobraniu zeskrobiny ze skóry twarzy lub rzęs w zależności od lokalizacji objawów. Materiał jest następnie przekazywany do laboratorium diagnostycznego, gdzie analizowany jest pod mikroskopem w kierunku obecności nużeńca.

Interpretacja wyniku badania na obecność nużeńca

Badanie ma charakter jakościowy – wynik może być pozytywny (wykryta obecność) lub negatywny (brak obecności).

• Wynik pozytywny – w preparacie mikroskopowym zaobserwowano obecność stadiów rozwojowych (postaci dorosłych, larw, jaj).
• Wynik negatywny – w preparacie mikroskopowym nie zaobserwowano obecności żadnych stadiów rozwojowych.

Wynik pozytywny (dodatni) – zawsze należy interpretować z objawami klinicznymi, ponieważ pasożyt może występować również u zdrowych osób. Jeśli dodatniemu wynikowi towarzyszą charakterystyczne objawy, obecność nużeńca może być uznana za prawdopodobną przyczynę infekcji.

Wynik zawsze skonsultuj z lekarzem. Jeśli mimo negatywnego wyniku objawy sugerujące możliwość infekcji nadal się utrzymują, warto powtórzyć diagnostykę po pewnym czasie.

Przyczyny zakażenia nużeńcem

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą bezpośredniego kontaktu ze skórą nosiciela lub rzadziej przez pył zawierający jaja pasożyta – możliwe jest też przeniesienie przez wspólne pościele, ręczniki lub przybory kosmetyczne. Jednak do rozwoju nużycy dochodzi zazwyczaj dopiero wtedy, gdy pasożyt nadmiernie się namnaża lub naturalne mechanizmy obronne organizmu są zaburzone.

Rozwojowi choroby sprzyjają

• zaburzenia odporności komórkowej (niedobór limfocytów T),
• obniżenie odporności – immunosupresja pierwotna i wtórna (zakażenie HIV, nowotwory złośliwe, choroby wątroby, stosowanie leków takich jak kortykosteroidy, cytostatyki),
• predyspozycje genetyczne,
• współistniejące choroby skóry, np. trądzik różowaty, łojotokowe zapalenie skóry, zapalenie mieszków włosowych.

Objawy demodekozy

Choć często przebiega bezobjawowo, zakażenie pasożytnicze może prowadzić do nieprzyjemnych dolegliwości (powracających schorzeń oczu lub skóry), które znacząco obniżają jakość życia pacjenta.

Nużyca skórna przebiega jako przewlekła dermatoza z zaostrzeniami i remisjami. Zmiany lokalizują się najczęściej na policzkach, czole, nosie i fałdach nosowo-wargowych – czyli w strefach o największym wydzielaniu łoju. Typowe objawy kliniczne obejmują:

• rozlany rumień twarzy,
• łuszczące się wykwity grudkowo-krostkowe (przypominające trądzik różowaty),
• uczucie swędzenia i pieczenia,
• szorstką i wysychającą skórę.

Nużyca okolicy oczu jest szczególnie uciążliwym schorzeniem. Poszczególne podtypy pasożyta odpowiadają za zapalenie przedniego brzegu powieki i tylne zapalenie brzegu powieki. Do objawów należą:

• pieczenie,
• swędzenie,
• łzawienie,
• światłowstręt,
• zaczerwienienie oczu,
• poczucie ciała obcego w oku,
• obrzęk i zaczerwienienie brzegów powiek,
• sklejanie i łamliwość rzęs,
• zamglone widzenie.

Choroba może prowadzić do powikłań wtórnych – przewlekły stan zapalny związany z obecnością nużeńca może zwiększać ryzyko nawracających jęczmieni i gradówek oraz przewlekłego zapalenia spojówek.

Przygotowanie do badania

By uzyskać wiarygodny wynik testu, zadbaj o to, by odpowiednio przygotować się do pobrania zeskrobiny ze zmian skórnych:

• Nie stosuj kremów, maści ani kosmetyków na twarz w dniu badania.
• Nie myj intensywnie twarzy przed wizytą – nie pocieraj skóry.
• Nie używaj makijażu (szczególnie oczu).
• Nie zakraplaj oczu przed pobraniem.