Badanie białko C

Czym jest białko C?

Białko C to naturalne białko produkowane przez wątrobę, należące do grupy witamino-K-zależnych czynników krzepnięcia, które pełni kluczową rolę jako naturalny antykoagulant w układzie hemostazy. Jest to glikoproteina krążąca we krwi w formie nieaktywnej, która ulega aktywacji na powierzchni komórek śródbłonka naczyniowego pod wpływem kompleksu trombina-trombomodulina. Niedobór białka C – zarówno wrodzony, jak i nabyty – jest poważnym czynnikiem ryzyka rozwoju zakrzepicy żylnej, zatorowości płucnej oraz innych powikłań zakrzepowo-zatorowych.
Białko C jest syntetyzowane w wątrobie w obecności witaminy K i bierze udział w procesie krzepnięcia krwi ograniczając powstawanie skrzepu. Badanie wykonywane jest w diagnostyce trombofilii (zakrzepicy).
Badanie jest szczególnie zalecane u pacjentek, u których w rodzinie występowała zakrzepica żył lub zatorowość płucna, a planują ciążę lub włączenie antykoncepcji hormonalnej.

Rola białka C w organizmie

Białko C odgrywa kluczową rolę jako naturalny antykoagulant w układzie krzepnięcia krwi – po aktywacji przez kompleks trombina-trombomodulina inaktywuje czynniki Va i VIIIa, które są niezbędne do prawidłowego przebiegu kaskady krzepnięcia, tym samym hamując nadmierną produkcję fibryny i zapobiegając tworzeniu się patologicznych skrzeplin w naczyniach krwionośnych. Ponadto aktywowane białko C wykazuje działanie przeciwzapalne i cytoprotekcyjne – chroni komórki śródbłonka naczyniowego przed uszkodzeniem, hamuje apoptozę i reguluje odpowiedź zapalną organizmu, co czyni je ważnym elementem nie tylko układu hemostazy, ale również ochrony naczyń krwionośnych. Niedobór białka C – wrodzony lub nabyty w przebiegu chorób wątroby, sepsy czy niedoboru witaminy K – prowadzi do zaburzenia równowagi między procesami krzepnięcia a fibrynolizy, znacząco zwiększając ryzyko rozwoju groźnych powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentowi próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, najlepiej w godzinach porannych i na czczo. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego, gdzie doświadczeni specjaliści oznaczają aktywność lub stężenie białka C we krwi, oceniając czy układ antykoagulacyjny pacjenta funkcjonuje prawidłowo i czy istnieje ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Przygotowanie do badania

Badanie poziomu białka C nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie najlepiej wykonać rano, na czczo.
• Przed badaniem można wypić maksymalnie 1 szklankę niegazowanej wody.
• Przed badaniem należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego.
• Przed badaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich – w szczególności leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna – mogą istotnie obniżać poziom białka C we krwi i wpływać na wynik badania.
• Badanie białka C nie powinno być wykonywane w trakcie ostrego epizodu zakrzepowego ani bezpośrednio po nim, ponieważ stan zapalny towarzyszący zakrzepicy może fałszować wynik badania.