Badanie białka całkowitego

Czym jest białko całkowite?

Białko całkowite w surowicy to suma stężeń wszystkich białek obecnych w osoczu krwi. Składa się z dwóch głównych frakcji:

• Albumina – produkowana wyłącznie w wątrobie.
• Globuliny – produkowane w wątrobie oraz przez komórki układu odpornościowego.

Rola białka całkowitego w organizmie

Białka we krwi (surowicy) wykonują wiele ważnych zadań:

• Albumina pomaga utrzymać odpowiednie „ciśnienie onkotyczne” osocza,
• Wiele białek pełni rolę nośników, umożliwiając transport hormonów, leków, kwasów tłuszczowych, bilirubiny i innych związków we krwi.
• Frakcja γ‑globulin (immunoglobuliny IgG, IgM, IgA) stanowi podstawę humoralnej odpowiedzi odpornościowej organizmu.
• Białka osocza są niezbędne do prawidłowego tworzenia skrzepu i hamowania krwawienia.
• Białka uczestniczą w buforowaniu jonów wodorowych i wspierają utrzymanie prawidłowego pH krwi.
• Liczne enzymy oraz hormony peptydowe występują w postaci białek krążących we krwi i są odpowiedzialne za regulację procesów metabolicznych i funkcje narządów.

Kiedy warto wykonać badanie stężenia białka całkowitego we krwi?

Badanie poziomu białka całkowitego zleca się m.in. w następujących sytuacjach:

• Podejrzenie niedożywienia lub wyniszczenia organizmu (np. kacheksja, anoreksja).
• Choroby wątroby (np. marskość, wirusowe zapalenie wątroby, stłuszczenie).
• Choroby nerek (np. zespół nerczycowy, przewlekła choroba nerek).
• Podejrzenie chorób układu odpornościowego lub gammapatii (np. szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma).
• Przewlekłe stany zapalne i choroby autoimmunologiczne.
• Monitorowanie leczenia onkologicznego, żywieniowego lub nefrologicznego.
• W ramach standardowego panelu biochemicznego (badania wątroby, nerek, gospodarki lipidowej).
• Obrzęki o niejasnej przyczynie, wymagające różnicowania.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi ze zgięcia łokciowego. To szybka procedura.

Normy

Wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium – zawsze należy odnosić się do norm podanych przez dane laboratorium na wyniku.

Interpretacja wyniku powinna zostać wykonana przez lekarza.

Przyczyny niskiego poziomu (hipoproteinemii)

Niskie białko całkowite to sygnał, że organizm albo nie otrzymuje wystarczającej ilości białka, albo traci je szybciej, niż jest w stanie wyprodukować. Za hipoproteinemię mogą być odpowiedzialne:

• Zaburzenia wchłaniania – celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół krótkiego jelita.
• Niedożywienie białkowo-energetyczne.
• Zespół nerczycowy – masywna utrata albuminy z moczem.
• Enteropatia wysiękowa – utrata białek przez jelito.
• Rozległe oparzenia i rany.
• Zaawansowane przewlekłe choroby wątroby np. marskość, późne stadia przewlekłego zapalenia wątroby i jej ciężka niewydolność – albumina jest syntetyzowana wyłącznie w hepatocytach.
• Ciężkie stany zapalne i sepsa (dochodzi do zmian w składzie białek – wzrasta produkcja białek ostrej fazy, a stężenie albuminy ulega obniżeniu).
• Nowotwory złośliwe (kacheksja nowotworowa).
• Nadczynność tarczycy.
• Nadmierne nawodnienie dożylne, niewydolność serca z zastojem płynów.

Objawy niskiego poziomu

Niski poziom białka całkowitego we krwi może objawiać się m.in.:

• Obrzękami (szczególnie kończyn dolnych), wodobrzuszem lub przesiękami w jamie opłucnej – w wyniku obniżenia ciśnienia onkotycznego osocza.
• Osłabieniem mięśni i szybkim męczeniem się w czasie wysiłku.
• Wolniejszym gojeniem się ran i gorszą regeneracją tkanek.
• Zaburzeniami odporności i większą podatnością na infekcje.
• Wypadaniem włosów i zwiększoną łamliwością paznokci.
• Zanikiem masy mięśniowej (sarkopenią) w przebiegu przewlekłego niedoboru białka.
• Trudnościami z koncentracją oraz uczuciem ogólnego osłabienia.

Przyczyny wysokiego poziomu (hiperproteinemii)

Podwyższone białko całkowite rzadziej budzi niepokój niż jego niedobór, ale również wymaga wyjaśnienia. Przyczynami wzrostu stężenia białek mogą być:

• Odwodnienie (wymioty, biegunka, niewystarczające spożycie płynów) – najczęstsza przyczyna.
• Choroby autoimmunologiczne (toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów).
• Przewlekłe zakażenia (gruźlica, HIV, leiszmanioza, wirusowe zapalenie wątroby typu C).
• Makroglobulinemia Waldenströma oraz szpiczak mnogi (rzadkie nowotwory).

Najczęstszym powodem jest odwodnienie – krew jest wtedy po prostu bardziej zagęszczona. Jeśli jednak wynik jest wysoki, a nawodnienie prawidłowe, lekarz może zalecić dalszą diagnostykę w kierunku chorób zapalnych lub rozrostowych.

Objawy wysokiego poziomu

Często hiperproteinemia jest bezobjawowa i wykrywana przypadkowo w badaniach przesiewowych. Objawy są najczęściej związane z chorobą, która wywołuje podwyższone stężenie białka. W stanach patologicznych mogą wystąpić:

• Bóle i zawroty głowy
• Zaburzenia widzenia
• Krwawienia z nosa i dziąseł
• Bóle kości i nawracające złamania (charakterystyczne dla szpiczaka mnogiego)
• Nawracające infekcje mimo wysokich stężeń immunoglobulin (dysfunkcja prawidłowych przeciwciał)
• Objawy neurologiczne – neuropatia obwodowa, zaburzenia czucia.

Przygotowanie do badania

Aby wynik badania był wiarygodny, warto odpowiednio się przygotować.

• Przyjdź na badanie na czczo.
• Nie jedz przez minimum 8–12 godzin przed pobraniem krwi (możesz pić niewielkie ilości wody).
• Przez 24 godziny przed badaniem zrezygnuj z intensywnego wysiłku (trening, bieganie, siłownia). Wysiłek może przejściowo zmieniać stężenie białek i zafałszować wynik.
• Poinformuj lekarza lub personel punktu pobrań o wszystkich przyjmowanych lekach.

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji uprzednio wybranego Centrum,
• Możliwość dostępu do wyniku online. Należy zgłosić się do recepcji w celu wygenerowania hasła dostępowego w wybranym Centrum.