Diaminooksydaza (DAO) - aktywność (badanie w kierunku nietolerancji histaminy)

Czym jest diaminooksydaza?

Diaminooksydaza to enzym obecny głównie w błonie śluzowej jelit, nerek i łożysku w czasie ciąży. Odgrywa on kluczową rolę w rozkładaniu histaminy dostarczanej do organizmu z pożywieniem lub wytwarzanej przez mikrobiotę jelitową.

Jakie znaczenie dla organizmu ma diaminooksydaza?

Odpowiada za rozkład i utrzymanie homeostazy histaminy, która naturalnie występuje w organizmie oraz w niektórych produktach spożywczych. Pełni rolę pierwszej bariery ochronnej przed histaminą dostarczaną z dietą – rozkłada ją w jelicie, zanim przedostanie się do krwi i wywoła reakcje ogólnoustrojowe.

Obniżona aktywność enzymu stanowi podstawową przyczynę nietolerancji histaminy – nieimmunologicznej nadwrażliwości pokarmowej wynikającej z braku równowagi między jej ilością w organizmie a możliwościami jej rozkładania.

Kiedy należy zbadać poziom aktywności diaminooksydazy?

Badanie warto wykonać:

• Przy podejrzeniu nietolerancji histaminy.
• W przypadku migren, pokrzywek, biegunek, wzdęć, refluksu, zaczerwienienia twarzy po jedzeniu lub alkoholu.
• U osób, które źle reagują na żywność bogatą w histaminę (sery dojrzewające, ryby, pomidory, wino, kapusta kiszona).
• Gdy wykluczono alergię IgE-zależną, ale objawy nadal się utrzymują.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej z dołu łokciowego pacjenta przez personel medyczny Punktu Pobrań. Materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego.

Wartości referencyjne (normy)

Na podstawie publikacji „Wytyczne diagnostyki i postępowania w nietolerancji histaminy„, opublikowanego w „Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology” z 2023 roku, wartości referencyjne dla aktywności enzymu diaminooksydazy w surowicy krwi wynoszą:

• Prawidłowy poziom: > 10 U/ml (co odpowiada > 80 HDU/ml).
• Obniżony poziom: 3–10 U/ml (co odpowiada 40–80 HDU/ml).
• Bardzo obniżony poziom: < 3 U/ml (co odpowiada < 40 HDU/ml).

Pamiętaj jednak, że normy mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi laboratoriami ze względu na możliwość zastosowania odmiennych technik pomiaru. Wyniki zawsze skonsultuj z lekarzem.

Przyczyny niskiego poziomu DAO

Niska aktywność enzymu może wynikać z wielu czynników, zarówno wrodzonych, jak i nabytych. Do najczęstszych należą:

• Choroby jelit (celiakia, SIBO, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna).
• Leki hamujące aktywność DAO.
• Alkohol i stres oksydacyjny.
• Niedobór kofaktorów enzymu (miedź, witamina B6 i C, cynk).
• Uwarunkowania genetyczne – polimorfizm pojedynczego nukleotydu w genie AOC1.

Oprócz tego nietolerancja histaminy może być także spowodowana: przewlekłą niewydolnością nerek, wirusowym zapaleniem wątroby i zaawansowanej marskości wątroby.

Objawy nietolerancji histaminy

Symptomy są zróżnicowane i często przypominają reakcje alergiczne lub nietolerancje pokarmowe. Najczęściej dotyczą układu pokarmowego, nerwowego i skóry. Najczęstsze symptomy to między innymi:

• Zawroty i bóle głowy (zwłaszcza migrenowe),
• Biegunka lub zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia (biegunki występują znacznie częściej jako objaw niż zaparcia).
• Pokrzywka, świąd skóry, obrzęk naczynioruchowy.
• Zaczerwienienie twarzy, uczucie gorąca po spożyciu niektórych produktów,
• Łzawienie i swędzenie oczu, obrzęk powiek,
• Zaburzenia cyklu snu (np. bezsenność),
• Trudności w uczeniu się, zapamiętywaniu i koncentracji,
• Kaszel, duszności, świszczący oddech,
• U kobiet bolesne i obfite miesiączkowanie.

Objawy występują w różnym nasileniu – pacjenci doświadczają często kilku jednocześnie. Najczęściej i w największym nasileniu występują objawy wskazujące na występowanie zaburzeń żołądkowo-jelitowych.

Przyczyny wysokiej aktywności enzymu

Wysoki poziom aktywności DAO jest zjawiskiem korzystnym i nie wiąże się z niepożądanymi dolegliwościami. Wskazuje na prawidłową, a nawet wzmożoną zdolność organizmu do rozkładu histaminy.

W praktyce medycznej jedynym dobrze poznanym i fizjologicznym powodem znaczącego wzrostu aktywności DAO jest ciąża – od około 12. tygodnia enzym ten jest intensywnie wytwarzany przez łożysko, a jego stężenie w surowicy może wzrosnąć nawet kilkaset razy w porównaniu do wartości sprzed zapłodnienia.

Wysoka aktywność DAO

Wysoka aktywność enzymu nie powoduje żadnych niekorzystnych objawów. Wręcz przeciwnie, świadczy o sprawnym metabolizmie histaminy i skutecznej ochronie organizmu przed wystąpieniem reakcji nadwrażliwości.

Przygotowanie do badania krwi

Przygotowanie do pobrania krwi powinno przebiegać w następujący sposób:

• Na pobranie należy zgłosić się na czczo (8–12 godzin od ostatniego posiłku).
• Unikaj przez kilka dni przed pobraniem leków przeciwhistaminowych, antydepresantów, przeciwbólowych (np. metamizolu, paracetamolu) oraz alkoholu.
• W dniu badania wypij niewielką ilość wody.

Pamiętaj: właściwe przygotowanie do badania zwiększa wiarygodność wyniku.