Badanie Dihydrotestosteron (DHT)

Czym jest DHT?

Dihydrotestosteron to hormon steroidowy, który należy do grupy androgenów. Powstaje w wyniku przekształceń testosteronu na skutek działania enzymu zwanego 5-alfa-reduktazą. DHT jest trzykrotnie bardziej aktywny niż testosteron.

Rola dihydrotestosteronu w organizmie

Dihydrotestosteron (DHT) to jeden z kluczowych hormonów, który odgrywa ważną rolę przez całe życie – od okresu płodowego, aż po dorosłość. Hormon ma wpływ na:

• Rozwój cech płciowych – u mężczyzn DHT odpowiada za kształtowanie zewnętrznych narządów płciowych w życiu płodowym, a w okresie dojrzewania za pojawienie się owłosienia ciała, głębszego głosu i wzrostu masy mięśniowej.
• Prostatę – hormon reguluje wzrost i funkcjonowanie gruczołu krokowego.
• Skórę i włosy – DHT pobudza gruczoły łojowe (co może sprzyjać trądzikowi) oraz powoduje stopniowe kurczenie się mieszków włosowych, co prowadzi do łysienia androgenowego u obu płci.

Zarówno niedobór, jak i nadmiar DHT wiąże się z ryzykiem rozwoju pewnych chorób i zaburzeń.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej pacjenta. Pobrany materiał jest następnie przekazywany do laboratorium diagnostycznego.

Normy

Zakresy referencyjne DHT mogą się różnić pomiędzy laboratoriami. Swój wynik zawsze skonsultuj z lekarzem.

Przyczyny niskiego poziomu

Zrozumienie przyczyny jest kluczowe, bo to ona decyduje o dalszej diagnostyce, leczeniu i o tym, czy da się odwrócić lub złagodzić objawy. Za niski poziom DHT często odpowiadają:

• Niedobór enzymu 5-alfa-reduktazy – dziedziczne zaburzenie, które skutkuje niezdolnością do przekształcania testosteronu w DHT.
• Niski poziom testosteronu – np. w wyniku hipogonadyzmu i starzenia się.
• Niedoczynność przysadki mózgowej – odpowiada ona za regulację wydzielania hormonów płciowych (niedoczynność powoduje zmniejszone wydzielanie LH i FSH, co w konsekwencji hamuje produkcję testosteronu).
• Choroby metaboliczne i cukrzyca typu 2 – przypadłości te powodują zaburzenia hormonalne, które wpływają na gospodarkę androgenową.
• Wiek – produkcja DHT stopniowo maleje z wiekiem (najwyższa jest w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości).

Objawy niskiego poziomu

Najpoważniejszym skutkiem niedoborów DHT są zaburzenia rozwoju płodu – przy niedoborze enzymu 5-alfa-reduktazy uniemożliwiony jest prawidłowy rozwój cech płciowych i maskulinizacji narządów płciowych u mężczyzn, co skutkuje m.in. nieprawidłowym rozwojem prostaty.

Oprócz tego na niski poziom DHT mogą wskazywać:

• obniżone libido i problemy z płodnością,
• osłabienie włosów i skóry,
• chroniczne zmęczenie i zaburzenia nastroju.

Przyczyny wysokiego poziomu

Przyczyny mogą być różne. Podwyższony poziom czasem wynika z zaburzeń genetycznych, innym razem z wystąpienia niektórych chorób, a nawet ze stylu życia. Warto w tym kontekście omówić najważniejsze:

• predyspozycje genetyczne – dziedziczna skłonność do wyższej aktywności enzymu 5α-reduktazy,
• wysoki poziom testosteronu – np. w wyniku naturalnych wahań hormonalnych lub stosowania suplementów androgenowych.
• sterydy anaboliczne – produkty zawierające testosteron lub jego prekursory wyraźnie zwiększają stężenie DHT we krwi.

Wzrost poziomu DHT obserwuje się w patofizjologii chorób takich jak:

• rak gruczołu krokowego,
• wrodzony przerost nadnerczy,
• zespół Cushinga,
• insulinooporność,
• zespół policystycznych jajników (PCOS),

Poza tym za wysoki poziom DHT mogą odpowiadać:

• dieta i styl życia – niektóre czynniki metaboliczna, styl życia czy chroniczny stres mogą zaburzać gospodarkę hormonalną i sprzyjać nadprodukcji DHT. Przewlekle wysoki kortyzol (stres) może nasila aktywność androgenową w organizmie.
• menopauza – u kobiet w okresie menopauzy spada poziom estrogenów, co zaburza naturalną równowagę między estrogenami a androgenami.

Objawy wysokiego poziomu

Zmiany poziomu DHT mogą wpływać na ciało na wiele sposobów – od skóry i włosów, przez nastrój, aż po płodność i funkcjonowanie narządów płciowych.

Objawy u mężczyzn obejmują:

• łysienie androgenowe,
• przerost prostaty,
• trądzik i nadmierne przetłuszczanie skóry,
• problemy z płodnością (potencjalnie),

Objawy u kobiet to najczęściej:

• hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego),
• łysienie androgenowe,
• trądzik hormonalny i łojotok,
• zaburzenia miesiączkowania,
• zmiana sylwetki na bardziej męską,
• zaburzenia nastroju.

Takie objawy to znak, że warto rozpocząć diagnostykę hormonalną.

Przygotowanie do badania

Przed badaniem stężenia DHT w surowicy należy:

• być na czczo,
• unikać intensywnej aktywności fizycznej i stresu,
• wstrzymać się od spożycia alkoholu,
• poinformować lekarza o przyjmowanych lekach i suplementach,
• poinformować o dniu cyklu, w którym wykonywane jest badanie – pomoże to w interpretacji wyniku u kobiet.