Diagnostyka choroby Wilsona - analiza pełnej sekwencji kodującej genu ATP7B

Genetyczna diagnostyka choroby Wilsona – analiza całego regionu kodującego genu ATP7B

Znaczenie kliniczne

Choroba Wilsona jest rzadkim zaburzeniem metabolizmu miedzi, z szacowaną częstością występowania nieco ponad 1:30.000 osób. Przyczyną jest zaburzenie błonowego transportu jonów wywołane zaburzoną funkcją transportera wewnątrzkomórkowego, ATPazy polipeptydu beta Cu2+-transportującego, co prowadzi do powstawania niestabilnej ceruloplazminy i stopniowego odkładania miedzi w tkankach. Choroba Wilsona jest spowodowana mutacjami genu ATP7B na chromosomie 13q14. Obserwowanych jest kilka powtarzalnych mutacji, w znacznym stopniu skorelowanych z przebiegiem klinicznym. Dziedziczenie recesywne. Choroba Wilsona w około 40% przypadków przebiega pod postacią wątrobową, z początkiem objawów w późnym wieku dziecięcym lub młodzieńczym (6-15 r.ż.). Objawy mogą być różnie nasilone, od łagodnego powiększenia wątroby z umiarkowanym podwyższonym poziomem enzymów wątrobowych do postępującego przewlekłego zapalenia wątroby z niewydolnością oraz żółtaczką, zaburzeniami krzepnięcia i płynem w jamie brzusznej towarzyszącym hipoalbuminemii. Na ogół im wcześniejszy początek, tym cięższe objawy, niekiedy występuje ostra niewydolność wątroby. Kolejne 40% przypadków to postać neurologiczna, z początkiem objawów w wieku dorosłym (20-40 r.ż.), typowa dla krajów słowiańskich. Dominują objawy ruchowe, początkowo trudności z mówieniem, żuciem i połykaniem, do których dołączają drżenia, utrata precyzji ruchów (równowaga, pisanie), a następnie dystonia spastyczna (maskowata twarz, sztywność, zaburzenia chodu). Towarzyszą objawy uszkodzenia wątroby, zwykle słabo nasilone. Trzecia postać psychiatryczna stanowi około 20% przypadków choroby Wilsona, z początkiem w późniejszym wieku dorosłym. Początkowo są to trudności skupieniu uwagi i wykonywaniu dotychczasowej pracy, impulsywność, zachowania obsesyjne i neurotyczne (w tym fobie), depresja; wraz z rozwojem choroby postępuje dezorganizacja osobowości (lęki, zmiany afektu, labilność nastroju, odhamowania) oraz regres intelektualny (osłabienie pamięci, trudności w myśleniu abstrakcyjnym). U chorych stwierdza się też objawy neurologiczne, zwykle łagodnie nasilone. We wszystkich postaciach charakterystyczne są: pierścień Kaysera i Fleischera w rogówce (postać wątrobowa u 50%, postać neurologiczna i psychiatryczna u 90% chorych), niski poziom ceruloplazminy we krwi zwiększone wydalanie miedzi w moczu. Występują też objawy uszkodzenia innych narządów, w tym nerek, mięśni i serca, trzustki, stawów, a także okresowa gorączka i nadmierna pigmentacja skóry. W przypadku braku leczenia przeżycie jest znacznie skrócone. Wskazaniem do wykonania testu jest: – diagnostyka przypadków przewlekłej choroby wątroby z początkiem w wieku dziecięcym lub młodzieńczym, zwłaszcza prowadzącej do niewydolności wątroby z towarzyszącym niskim poziomem ceruloplazminy we krwi lub wysokim poziomem miedzi w moczu;- diagnostyka przypadków postępującej choroby neurologicznej z początkiem we wczesnym wieku dorosłym, zwłaszcza z wyraźnymi zaburzeniami ruchowymi, dystonią spastyczną i porażeniem pseudoopuszkowem lub towarzyszącym uszkodzeniem wątroby lub zaburzeniami gospodarki miedziowej (niski poziom ceruloplazminy we krwi, wysoki poziom miedzi w moczu);- diagnostyka przypadków postępującej choroby psychiatrycznej ze stopniowymi zmianami w osobowości i regresem intelektualnym, zwłaszcza z towarzyszącym zaburzeniami gospodarki miedziowej (niski poziom ceruloplazminy we krwi, wysoki poziom miedzi w moczu);- badania rodzinne: wykrycie mutacji genu ATP7B u krewnego z objawami uszkodzenia wątroby, ośrodkowego układu nerwowego lub choroby psychicznej, zwłaszcza u bezobjawowego rodzeństwa z niskim poziomem ceruloplazminy, istnieje możliwość zastosowania w badaniach prenatalnych.

Przygotowanie pacjenta

nie ma specjalnych zaleceń

Materiał: Krew EDTA

Interferencje

brak