Badanie HE4

Czym jest HE4?

HE4 to specyficzny związek chemiczny (glikoproteina, pewny rodzaj białka), który używany jest jako marker nowotworowy. Znaczniki (markery) nowotworowe to określone substancje, których wykrycie we krwi lub innym płynie ustrojowym pacjenta może wskazywać na obecność procesu nowotworowego. Białko HE4 jest nowoodkrytym potencjalnym markerem raka jajnika, którego rola w organizmie zdrowego człowieka nie jest jeszcze do końca poznana. Występuje u obojga płci, u mężczyzn prawdopodobnie bierze udział w procesach produkcji plemników. HE4 wykrywany jest w wielu różnych tkankach organizmu, m.in. w jelitach, drogach oddechowych raz jądrach. Jego stężenie wzrasta wraz z wiekiem, wykazano także wyższe poziomy HE4 u osób palących wyroby tytoniowe.

Kiedy należy wykonać badanie HE4?

Wzrost ekspresji HE4 jest często stwierdzany w przebiegu nowotworów nabłonkowych jajnika oraz innych nowotworach np. jelita grubego, piersi, nerek czy też płuc. Znaczne poziomy tego białka są także obecne w komórkach raka endometrialnego macicy. Najczęstsze zastosowanie tego wskaźnika jest jednak w przypadkach raków jajnika – HE4 charakteryzuje się tam najwyższą czułością i swoistością diagnostyczną, co oznacza że badanie to jest najbardziej skuteczne w rozpoznawaniu i monitorowaniu przebiegu właśnie tej choroby. Najczęściej badanie to jest wykonywane razem oznaczaniem poziomów innego wskaźnika nowotworowego, CA 125, gdzie różnice między tymi dwoma markerami pozwala z dużym prawdopodobieństwem na ocenę złośliwości trwającego procesu nowotworowego.

Kto powinien wykonać badanie HE4?

Badanie HE4 zazwyczaj jest zlecane jako kolejne badanie diagnostyczne w kierunku oceny rozwoju nowotworów jajnika. Charakteryzuje się ono dużą skutecznością już we wczesnych stadiach rozwoju tego rodzaju nowotworów. Istotny też jest fakt, że jego poziomy gwałtownie rosną szczególnie w przypadkach zmian złośliwych, co pozwala na różnicowanie z guzami łagodnymi już na poziomie badań krwi, przed wykonaniem biopsji, czyli chirurgicznego pobrania wycinka guza a następnie jego mikroskopowej oceny histopatologicznej. Jak we wszystkich chorobach nowotworowych, wczesne rozpoznanie raka zwiększa szanse pacjentki na wyleczenie. HE4 przydatny jest nie tylko we wstępnej ocenie choroby, ale także w monitorowaniu przebiegu leczenia oraz w wykrywaniu ewentualnych nawrotów choroby po jego zakończeniu.

Raki jajnika często nie dają wczesnych objawów, pojawiają się one zazwyczaj dopiero gdy choroba jest już dość zaawansowana. Pierwsze objawy, które powinny wywołać zaniepokojenie pacjentki i skierować ja pilnie na kontrolę lekarską to:

• ból zlokalizowany w miednicy
• krwawienia z pochwy niezwiązane z menstruacją
• zwiększenie obwodu brzucha
• objawy ze strony układu moczowego i pokarmowego wywołane uciskiem przez guza

HE4 wyniki

Na poziomy HE4 może mieć wpływ wiele schorzeń i rodzajów procesów nowotworowych, dlatego niezwykle ważne jest, aby wyniki tego typu specjalistycznych badań zawsze konsultować z lekarzem, najlepiej z lekarze zlecającym to badanie. Wzrost poziomów HE4 po zakończonym leczeniu może świadczyć o nawrocie choroby nowotworowej jajnika. Wyniki badania mają znaczną wartość diagnostyczną tylko w połączeniu z innymi badaniami (w tym obrazowymi) oraz prezentowanym przez pacjentkę obrazem klinicznych choroby i tylko wtedy mogą służyć do stwierdzenia postępów ewentualnej choroby nowotworowej.

Rola HE4 w organizmie

W warunkach fizjologicznych HE4 pełni rolę inhibitora proteaz, czyli enzymów rozkładających białka, uczestnicząc w ochronie tkanek przed nadmierną proteolizą oraz w procesach immunologicznych. Jego dokładna rola fizjologiczna nie jest w pełni poznana, jednak wiadomo że w komórkach nowotworowych jego ekspresja jest znacznie zwiększona, co sprawia że staje się cennym markerem diagnostycznym. Podwyższone stężenie HE4 we krwi sygnalizuje nieprawidłową aktywność komórek nabłonkowych jajnika i jest jednym z pierwszych mierzalnych sygnałów rozwijającego się nowotworu, często wyprzedzając pojawienie się objawów klinicznych.

Na czym polega badanie?

Personel Punktu Pobrań pobiera pacjentce próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego. Materiał trafia do laboratorium, gdzie specjaliści przy użyciu metody immunochemiluminescencyjnej oznaczają stężenie białka HE4 w surowicy krwi. Wynik często jest interpretowany łącznie z markerem CA 125 w algorytmie ROMA, który pozwala precyzyjnie ocenić ryzyko złośliwości zmiany jajnikowej.

Przygotowanie do badania

Badanie HE4 nie wymaga specjalnego przygotowania. Należy pamiętać o kilku ważnych zasadach:

• Badanie najlepiej wykonać rano, na czczo.
• Przed badaniem można wypić maksymalnie 1 szklankę niegazowanej wody.
• Należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach oraz chorobach nerek, ponieważ niewydolność nerek może podwyższać poziom HE4 niezależnie od procesu nowotworowego.