Hemoglobina glikowana HbA1c

Hemoglobina glikowana HbA1c

Oznaczenie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) wykonuje się przede wszystkim w celu monitorowania leczenia cukrzycy. Podwyższone stężenie HbA1c może świadczyć o problemach z kontrolą stężenia glukozy, co może zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycy.

Cukrzyca cechuje się utrzymującym się zbyt wysokim stężeniem glukozy we krwi. Leczenie polega na zadbaniu o stabilne stężenie glukozy we krwi, co pozwala zahamować dalszy rozwój choroby.

Nieleczona lub słabo kontrolowana cukrzyca może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza: nefropatii (choroby nerek), retinopatii (uszkodzenie naczyń siatkówki oka), neuropatii i zespołu stopy cukrzycowej, zaburzeń erekcji oraz chorób sercowo-naczyniowych (m.in. zawału, udaru).

W przypadku osób chorych na cukrzycę oznaczenie stężenia glukozy we krwi należy wykonywać kilka razy w ciągu dnia, ale oznaczenie HbA1c pozwala na ocenę długoterminową kontroli glikemii (do 3 miesięcy przed wykonaniem pomiaru).

Hemoglobina glikowana badanie

Hemoglobina glikowana powstaje w wyniku połączenia cząsteczki hemoglobiny z glukozą. Hemoglobina, tworzona w krwince czerwonej, transportuje tlen z płuc do każdej komórki organizmu i zawiera niewielką ilość przyłączonej glukozy. Niemniej krwinka czerwona jest przepuszczalna dla cząsteczek glukozy, dlatego, gdy stężenie glukozy we krwi jest wyższe (np. u pacjentów z cukrzycą ze słabą kontrolą glikemii) proces ten nasila się.
Badanie stężenia HbA1c określa średnie stężenie glukozy połączonej z hemoglobiną w ciągu ostatnich 3 miesięcy (około 120 dni uwarunkowane czasem życia krwinki czerwonej). Przy czym około połowy HbA1c powstaje do miesiąca przed wykonaniem badania.

Hemoglobina glikowana kiedy wykonać badanie?

Badanie stężenia hemoglobiny glikowanej wykonuje się w przypadku:

• monitorowania kontroli cukrzycy,
• planowania zmiany leczenia np. wprowadzenia insuliny,
• badań przesiewowych wykrywania nietolerancji węglowodanów,
• świeżo rozpoznanej cukrzycy,
• kontroli cukrzycy u kobiet ciężarnych,
• przy słabej kontroli glikemii (w oparciu o samodzielne pomiary pacjenta).

Pacjenci z kontrolowaną cukrzycą (stabilnym przebiegiem choroby) powinni oznaczać HbA1c raz na rok. W innych przypadkach (np. słabo kontrolowana cukrzycą, po zmianie leczenia) zaleca się oznaczanie HbA1c częściej – co 3 miesiące.

Podwyższona hemoglobina

Podwyższone wartości HbA1c świadczą o słabej kontroli cukrzycy, konieczna być może wtedy modyfikacja leczenia. Podwyższone stężenie HbA1c wiąże się też z wyższym ryzykiem rozwoju powikłań cukrzycowych. Wykazano korelację między stężeniem HbA1c a retinopatią cukrzycową (uszkodzeniem naczyń siatkówki oka), która może prowadzić nawet do utraty wzroku. Utrzymywanie stężenia HbA1c w granicach normy zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycowych – nefropatii, retinopatii, neuropatii czy zaburzeń sercowo-naczyniowych.

Aktualnie Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (2018) nie rekomenduje oznaczenia HbA1c do diagnozowania cukrzycy.

Hemoglobina glikowana przygotowanie do badania

Badanie polega na pobraniu krwi do probówki EDTA, zgodnie z procedurą pobrania: odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania po zakończeniu procedury, trwa kilka minut.

1. Czas trwania pobrania krwi to około kilka - kilkanaście sekund.
2. W przypadku nieprawidłowego przygotowania do badania uzyskany wynik nie będzie w pełni miarodajny.
3. Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

HbA1c przygotowanie

• Oznaczenie HbA1c nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo. Jednak zaleca się, by przed samym pobraniem krwi nie spożywać posiłków. Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody w godzinach porannych.
• Pobranie krwi należy przeprowadzić w godzinach porannych.
• Przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10 – 15 minut (pozycja siedząca).

HbA1c wyniki

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji dowolnego Centrum

HbA1c normy

Aktualny cel leczenia cukrzycy stanowi nie przekraczanie wartości HbA1c = 7,0% (53 mmol/mol). Przy czym cel ten jest dość ogólny, powinien on być dostosowany do sytuacji klinicznej pacjenta, zwłaszcza w przypadku: cukrzycy typu 1, dzieci i młodzieży, osób z krótkotrwałą cukrzycą typu 2 albo zaawansowana chorobą z powikłaniami i/lub chorobami towarzyszącymi oraz kobiet planujących bądź już będących w ciąży, a także osób starszych – wtedy wartość docelowa HbA1c może być wyższa lub niższa.

Wyniki badań należy skonsultować z lekarzem.