Badanie ogólne kału

Na czym polega badanie ogólne kału?

Badanie kału obejmuje analizę na kilku poziomach:

• ocenę makroskopową – ocena barwy, konsystencji, kształtu, zapachu oraz obecności widocznych domieszek (śluz, krew, niestrawione resztki pokarmowe).
• ocenę mikroskopową – przeprowadzana na specjalnych preparatach, sprawdza, czy w kale obecne są: śluz, ropa, niestrawione resztki pokarmowe (kulki tłuszczu, ziarna skrobi, włókna mięśniowe, komórki roślinne i inne).
• ocenę chemiczną – badanie pH kału za pomocą papierka wskaźnikowego; ocena obecności węglowodanów, tłuszczów.

Kiedy warto wykonać badanie?

Badanie jest wskazane zarówno profilaktycznie, jak i przy konkretnych objawach i sytuacjach klinicznych. Poniżej znajdziesz najważniejsze sytuacje, w których warto o nim pomyśleć – od codziennych dolegliwości po specjalistyczne wskazania lekarskie.

Objawy ze strony przewodu pokarmowego:

• przewlekłe biegunki lub zaparcia,
• bóle brzucha,
• wzdęcia,
• nudności,
• wymioty,
• krew lub śluz w stolcu,
• zmiana rytmu wypróżnień.

Podejrzenie infekcji lub zatrucia:

• zakażenia bakteryjne,
• pasożytnicze,
• zatrucia pokarmowe.

Diagnostyka chorób narządowych:

• choroby trzustki,
• choroby wątroby,
• wrzody żołądka i dwunastnicy,
• choroby zapalne jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego – IBD.

Podejrzenie zaburzeń wchłaniania:

• niewyjaśniona utrata masy ciała,
• niedobory żywieniowe,
• nietolerancje pokarmowe.

Badanie jest również wykonywane w celu monitorowania leczenia wykrytych schorzeń.

Jak pobrać materiał do badania?

Materiał do badania pobierz do jednorazowego pojemnika z łopatką (możesz go otrzymać w aptece lub Punkcie Pobrań) – napełnij go mniej więcej do 1/3 wysokości.

Stolec nie może mieć kontaktu z moczem ani wodą z muszli. Przed wypróżnieniem całkowicie opróżnij pęcherz moczowy, by mocz nie dostał się do próbki.

Za pomocą łopatki pobierz fragmenty stolca z 2–3 różnych miejsc tej samej porcji, a następnie szczelnie zamknij pojemnik.

Próbkę dostarcz do laboratorium w ciągu około 2 godzin od pobrania; jeśli to niemożliwe, przechowuj ją w chłodnym miejscu, najlepiej w lodówce (2–8°C).

Parametry prawidłowego stolca

Normy w badaniu ogólnym kału są następujące:

• barwa – brązowa,
• konsystencja – stała, półmiękka,
• kształt – zwarty,
• pH – 6,0–7,5,
• skrobia – nieobecna,
• kulki tłuszczu – nieobecne,
• włókna mięsne – pojedyncze, nieliczne,
• tkanka łączna – nieobecna,
• leukocyty – nieobecne lub pojedyncze w polu widzenia,
• erytrocyty – nieobecne,
• pasożyty i jaja – nieobecne,
• śluz – nieobecny lub śladowy.

Pamiętaj, aby wynik badania skonsultować z lekarzem – to on odniesie go do Twoich objawów, historii chorób i innych wyników, a w razie potrzeby zleci dalszą diagnostykę lub leczenie.

Co mogą oznaczać odchylenia od normy?

Zmiana koloru stolca, jego konsystencji, odczynu pH czy pojawienie się śluzu, krwi, leukocytów lub tłuszczu często podpowiada, w którym odcinku przewodu pokarmowego dzieje się coś niepokojącego:

• pH poniżej 6,0 może wskazywać na zaburzenia trawienia i wchłaniania węglowodanów,
• czarny, smolisty kolor sugeruje krwawienie z górnych odcinków przewodu pokarmowego,
• jasny, żółtawy kolor może wskazywać na choroby wątroby lub drogi żółciowe,
• liczne leukocyty i obecność śluzu mogą świadczyć o stanie zapalnym jelita (np. choroba Leśniowskiego-Crohna),
• obecność niestrawionych resztek pokarmowych i tłuszczu może wskazywać na zaburzenia czynności trzustki lub zespół złego wchłaniania.

Każda wykryta nieprawidłowość wymaga konsultacji z lekarzem.

Jak przygotować się do badania kału?

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania: nie trzeba być na czczo.

Pamiętaj jednak o następujących zaleceniach: 

• Nie pobieraj kału w trakcie menstruacji.
• Poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach.