Kał na stopień strawienia

Kał na stopień strawienia

Znaczenie kliniczne

Prawidłowy stolec ma konsystencję półmiękką, bez niestrawionych resztek pokarmu. Nie powinien też brudzić muszli klozetowej po spuszczeniu wody. Ma on najczęściej kolor brązowy. Za barwę jest odpowiedzialny barwnik zwany sterkobiliną. Na barwę kału może wpływać dieta (buraki, jagody) oraz leki. Preparaty glinu zobojętniające kwas żołądkowy oraz doustne środki kontrastowe zawierające baryt nadają barwę białą, preparaty zawierające żelazo lub bizmut szarą lub czarną, niektóre leki ziołowe zieloną, a rifampicyna pomarańczową.Patologicznie kał może być czarny, smolisty (krwawienia z górnych odcinków układu pokarmowego), jasny, żółtawy (choroby wątroby przebiegające z zastojem żółci, żółtaczka wątrobowa, żółtaczka mechaniczna), odbarwiony (żółtaczka mechaniczna, doustne podanie kontrastu zawierającego baryt), zielonkawy (zakażenia bakteryjne). Kał może być luźny, połyskliwy (zapalenie trzustki, rak trzustki, choroby jelita cienkiego), pienisty, strzelający (zakażenia układu pokarmowego, zaburzenia trawienia i wchłaniania), ołówkowaty (zwężenie odbytnicy – rak jelita grubego i odbytnicy, czy rzadziej - zmiany zapalne, bliznowate w okolicy odbytu).Domieszka świeżej krwi może wskazywać na żylaki odbytu (hemoroidy), krew wymieszana ze stolcem występuje w przypadku krwawień z górnych odcinków przewodu pokarmowego (wrzód żołądka i dwunastnicy, rak żołądka, żylaki przełyku, rak przełyku, zespół Mallory’ego-Weissa). Krwiste stolce występują także w chorobach bakteryjnych, pasożytniczych, nowotworach (polipy jelita grubego, rak jelita grubego), chorobie Leśniewskiego-Crohna, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. W przypadku niewidocznej makroskopowo krwi, przy podejrzeniu możliwości krwawienia z przewodu pokarmowego konieczne jest wykonanie badania w kierunku krwi utajonej.W preparatach mikroskopowych poszukuje się pasożytów lub ich jaj, niestrawionych resztek pokarmowych (np. ziaren skrobi, włókien mięsnych, włókien tkanki łącznej). Niestrawione resztki pokarmowe mogą wskazywać na zaburzenia trawienia pokarmu lub zaburzenia wchłaniania. Obecne kryształy Charcot-Leydena są charakterystyczne dla wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) lub czerwonki amebowej. W stanach zapalnych obserwuje się zwiększoną ilość śluzu, leukocytów, komórek nabłonkowych. W przebiegu alergicznych chorób jelit stwierdza się granulocyty kwasochłonne, a w krwawieniach do okrężnicy i odbytu erytrocyty. W badaniach biochemicznych określa się ilość tłuszczu, węglowodanów, odczyn pH. Obniżenie pH poniżej 6,0 może świadczyć o nieprawidłowym wchłanianiu i trawieniu węglowodanów. Obecność węglowodanów (glukozy, fruktozy, laktozy, sacharozy, pentozy) – może wskazywać na: niewydolność wewnątrzwydzielniczą trzustki, niedobór disacharydaz rąbka szczoteczkowatego jelita, zespół krótkiego jelita. Zwiększona liczba kuleczek tłuszczu (kryształy cholesterolu) może świadczyć o zespole złego wchłaniana, przewlekłym zapaleniu trzustki, celiakii, marskości wątroby. Dodatkowymi badaniami może być określenie poziomu wybranych enzymów trawiennych jak chymotrypsyna czy elastaza.

Przygotowanie pacjenta

Przed pobraniem próbki kału należy zakupić w aptece specjalny pojemnik transportowy z przyczepioną do nakrętki łopatką i przygotować czyste, suche naczynie (basen lub inny pojemnik), które będzie służyć za toaletę. W dniu pobrania przed pobraniem próbki należy całkowicie opróżnić pęcherz moczowy, oddać kał do przygotowanego naczynia, za pomocą łopatki z pojemnika transportowego pobrać odpowiedniej wielkości próbkę. Do badania ogólnego oraz badań wirusologicznych, bakteriologicznych i mykologicznych wielkości orzecha laskowego. Do badań parazytologicznych wielkości orzecha włoskiego. Jeżeli kał jest płynny (biegunkowy) wielkość próbki powinna wynosić 2-3 ml. Bez względu na wielkość próbki do badania należy pobrać kał z kilku miejsc, szczególnie tych zawierających krew, śluz lub ropę. Jeżeli w pobranym kale będą widoczne pasożyty należy oddzielić je od próbki, wypłukać wodą i przesłać do laboratorium w oddzielnym pojemniku zawierającym niewielką ilość roztworu fizjologicznego chlorku sodu (NaCl 0,85%) lub wody. Próbkę do laboratorium należy dostarczyć w możliwie najkrótszym czasie od momentu pobrania. Do 2 godzin może się ona znajdować w temperaturze pokojowej, ale po tym czasie musi być przechowywana w lodówce. W okresie poprzedzającym badanie należy stosować zwyczajową dietę (zrezygnować zarówno z odchudzania, jak i objadania się). Jeśli na co dzień przyjmowane są leki należy skonsultować z lekarzem, czy można je odstawić. Niektóre farmaceutyki mogą mieć wpływ na odczynniki do badania próbek stosowane w laboratorium oraz w przypadku posiewu kału mogą wpływać hamująco na hodowlę drobnoustrojów. Jeśli badanie dotyczy posiewu w kierunku Campylobacter, to kał powinien być dostarczony w podłożu transportowym z węglem – np. podłoże Stuarta (specjalna probówka do wymazów z aplikatorem zakończonym wacikiem). Kał nie powinien być schładzany. Czas dostarczenia do laboratorium powinien być jak najkrótszy.

Materiał: Kał

Interferencje

leki, dieta