Badanie kału na pasożyty i jaja pasożytów

Czym jest badanie pasożytów w kale?

Badanie umożliwia wykrycie:

• pierwotniaków (ameby – Entamoeba histolytica, wiciowce – Giardia intestinalis),
• robaków obłych (glista, tęgoryjec dwunastniczy, węgorek, włosogłówka, owsiki),
• robaków płaskich (przywry i tasiemce)

Najczęściej wykrywanymi pasożytami powodującymi infekcje u ludzi, są glista ludzka oraz owsik.

Kiedy warto wykonać badanie kału na pasożyty?

Badanie wykonuje się w celu:

• diagnozy zakażenia pasożytniczego układu pokarmowego u pacjentów z charakterystycznymi objawami,
• monitorowania skuteczności leczenia u osoby ze zdiagnozowanym zakażeniem pasożytniczym.

Na zakażenie najbardziej narażone są osoby:

• młode (dzieci uczęszczające do żłobków i przedszkoli, nieprzestrzegające zasad higieny),
• z osłabionym układem odpornościowym (HIV, immunosupresja po przeszczepieniu)
• podróżujące do krajów rozwijających się (Azji, Afryki, Ameryki Łacińskiej),
• spożywające mięso z nieznanych źródeł lub nieuzdatnioną wodę ze strumieni, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych.

Wskazania kliniczne do zlecenia badania obejmują zarówno objawy ostre, jak i przewlekłe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Na szczególną uwagę zasługują pacjenci z przedłużającymi się, ciężkimi objawami infekcji, nie ustępującymi po leczeniu.

W sytuacji objawów u jednego członka rodziny, należy wykonać badanie u pozostałych domowników, by wykluczyć ryzyko zakażenia, nawet przebiegającego bezobjawowo.

Jak prawidłowo pobrać próbkę do badania kału?

Należy postępować według następującej procedury:

• Próbkę kału pobrać do jednorazowego sterylnego pojemnika z łyżeczką – nie stosować pojemników po innych produktach.
• Nie zanieczyszczać kału moczem ani wodą z toalety.
• Należy pobrać materiał z różnych miejsc stolca (powierzchnia, środek) – zwiększa to szansę wykrycia pasożytów.
• Materiał do badania należy dostarczyć do Punktu Pobrań jak najszybciej (do 2 godzin w temperaturze pokojowej) lub przechowywać w lodówce (2–8°C) – zwłoka i wysoka temperatura niszczą trofozoity pierwotniaków.

Interpretacja wyniku badania kału

Badanie laboratoryjne w kierunku obecności pasożytów w kale ma charakter jakościowy i przewiduje dwa możliwe rezultaty:

• Wynik pozytywny – wykryto pasożyty.
• Wynik negatywny – nie wykryto pasożytów.

Pamiętaj, by po otrzymaniu pozytywnego wyniku skonsultować się z lekarzem.

Dlaczego pasożyty są groźne?

Wynik pozytywny wymaga konsultacji z lekarzem, który dobierze odpowiednie leczenie.

Nieleczone zakażenia pasożytnicze mogą powodować poważne konsekwencje, np.:

• problemy z wchłanianiem niezbędnych mikroskładników i witamin,
• odwodnienie,
• zaburzenia w poziomie elektrolitów.

Choroby wywołane pasożytami prowadzić mogą nie tylko do przewlekłego wyniszczenia organizmu, ale w skrajnych przypadkach mogą zagrażać zdrowiu, zwłaszcza dzieci i osób osłabionych.

Objawy zakażenia pasożytami

Zakażenia pasożytnicze przewodu pokarmowego mogą dawać zarówno typowe dolegliwości żołądkowo‑jelitowe, jak i objawy ogólne.

Najczęściej występują objawy charakterystyczne dla infekcji układu pokarmowego:

• przedłużająca się biegunka,
• skurczowe bóle brzucha,
• nudności, wymioty,
• wzdęcia,
• krew i śluz w kale, zmiana jego wyglądu lub zapachu,
• odwodnienie (wzmożone pragnienie, rzadkie oddawanie moczu).

W wyniku chorób spowodowanych przez obecność pasożytów dojść może do:

• przewlekłego osłabienia,
• niedoborów,
• niedożywienia,
• upośledzenia rozwoju u dzieci.

W przypadku zakażenia owsikami pojawiać mogą się ponadto:

• świąd w okolicy odbytu w nocy,
• bezsenność,
• nerwowość,
• zmniejszony apetyt,
• utrata masy ciała,
• pobudzenie ruchowe, trudności w koncentracji.

Wystąpienie takich dolegliwości nie zawsze oznacza zakażenie pasożytnicze, ale powinno skłonić do konsultacji lekarskiej i wykonania badań.

Przygotowanie do badania

Prawidłowe pobranie próbki do badania na obecność pasożytów ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyniku.

W przypadku badania parazytologicznego kału zaleca się co najmniej trzykrotne wykonanie testu. Ujemny wynik jednorazowego badania nie wyklucza infekcji. Wydalanie jaj, cyst i oocyst jest nieregularne i okresowe. Pomiędzy kolejnymi próbkami należy zachować odstęp 3-5 dni.

• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.