Badanie kalprotektyny w kale

Czym jest kalprotektyna?

Kalprotektyna to białko neutrofilarne należące do grupy białek S100. Posiada zdolności wiązania wapnia oraz cynku i ma właściwości bakteriostatyczne i grzybobójcze.

Jest uwalniana do światła jelita i wydalana z kałem w odpowiedzi na aktywny proces zapalny błony śluzowej jelit.

Rola w organizmie

Kalprotektyna jest czułym markerem stanu zapalnego jelit. Gdy w jelicie pojawia się stan zapalny, neutrofile migrują przez uszkodzoną błonę śluzową do światła jelita i ulegają tam rozpadowi, uwalniając kalprotektynę.

Jej stężenie w kale rośnie proporcjonalnie do intensywności zapalenia – jest zatem bezpośrednim odzwierciedleniem liczby aktywowanych neutrofili w jelicie.

Badanie kalprotektyny w kale jest nieinwazyjnym testem pierwszego wyboru w różnicowaniu organicznych chorób zapalnych jelit od innych zaburzeń czynnościowych:

• różnicowanie IBD (nieswoiste zapalenie jelit) i IBS (zespół jelita drażliwego),
• monitorowanie nasilenia stanu zapalnego i skuteczności wdrożonego leczenia,
• umożliwia wskazanie do ewentualnej endoskopii i pozwala na uniknięcie niepotrzebnych i obciążających procedur u osób, które nie potrzebują zaawansowanej diagnostyki,

Badanie nie zastępuje kolonoskopii w diagnostyce nowotworów jelita grubego – podwyższony wynik jest sygnałem do dalszej diagnostyki, a nie samodzielną diagnozą. 

Wskazania do wykonania badania kalprotektyny w kale

Badanie kalprotektyny warto wykonać, gdy pojawiają się przewlekłe lub nawracające objawy ze strony jelit oraz objawy ogólnoustrojowe. Szczegóły zostaną opisane poniżej.

Badanie wykonywane jest również w celu obserwacji remisji choroby oraz nadzoru stosowanej terapii.

Jak przebiega badanie?

Główną korzyścią tego badania jest jego nieinwazyjny charakter – oznaczenie można wykonać na podstawie próbki kału pobranej samodzielnie w domu, co eliminuje dyskomfort związany z procedurami endoskopowymi.

Normy i wynik badania

Normy różnią się pomiędzy laboratoriami. Wynik należy skonsultować z lekarzem.

Uzyskany wynik umożliwia lekarzowi podjęcie świadomej decyzji dotyczącej dalszych kroków diagnostycznych oraz wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego.

Niskie stężenie kalprotektyny w kale

Jest to wynik prawidłowy. Należy jednak pamiętać, że śladowe ilości kalprotektyny w kale są fizjologicznie obecne u każdego zdrowego człowieka.

Przyczyny wysokiego poziomu kalprotektyny w kale

Podwyższone stężenie kalprotektyny odzwierciedla aktywną migrację neutrofili do błony śluzowej jelit – im wyższy wynik, tym intensywniejszy stan zapalny. Wysokie stężenie może wynikać z:

• infekcji przewodu pokarmowego (np. rotawirusa, Salmonelli),
• alergii lub nietolerancji pokarmowych,
• stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
• nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD),
• infekcji pasożytniczych i bakteryjnych,
• gruczolaków i polipów jelita grubego,
• raka jelita grubego.

Podwyższony wynik kalprotektyny nigdy nie jest samodzielną diagnozą – jest sygnałem do poszerzenia diagnostyki, zwykle w kierunku kolonoskopii lub badań obrazowych. Lekarz zawsze powinien uwzględnić kontekst kliniczny, przyjmowane leki oraz historię choroby pacjenta.

Objawy podwyższonego poziomu

Objawy towarzyszące zależą od choroby będącej przyczyną zapalenia.

Objawy jelitowe to m.in.:

• przewlekła biegunka,
• bóle i skurcze brzucha,
• krew lub śluz w stolcu.

Ponadto często występują objawy ogólnoustrojowe takie jak:

• gorączka,
• zmęczenie i osłabienie,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• afty w jamie ustnej (typowe dla choroba Leśniowskiego-Crohna).

Jeśli doświadczasz takich symptomów, wskazana jest szybka diagnostyka i podjęcie leczenia.

Przygotowanie do badania

Właściwe pobranie i przechowywanie próbki mają kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyniku.

• Używaj wyłącznie sterylnego pojemnika z łopatką, dostępnego w aptece.
• Pobierz materiał z różnych miejsc stolca (ok. 3–5 małych łopatek)
• Próbkę należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 godzin od pobrania.
• Jeśli nie możesz dostarczyć próbki od razu, przechowuj ją w lodówce w temperaturze 2–8°C przez maksymalnie 24 godziny.