Badanie CK (kinaza kreatynowa)

Czym jest kinaza kreatynowa?

Kinaza kreatynowa to enzym, który występuje w postaci trzech izoenzymów:

• CK-MM (dominująca w mięśniach szkieletowych);
• CK-MB (głównie mięsień sercowy);
• CK-BB (mózg oraz inne tkanki).

Enzym ten odgrywa kluczową rolę w buforowaniu i szybkim odtwarzaniu zasobów energetycznych komórek o dużym zapotrzebowaniu na energię.

Rola aktywności kinazy kreatynowej w organizmie

Aktywność kinazy kreatynowej (CK) pozwala na szybkie magazynowanie i odtwarzanie energii w komórkach, zwłaszcza mięśniowych i nerwowych.

Wskazania do wykonania badania CK we krwi

Typowe wskazania do badania stężenia kinazy kreatynowej obejmują:

• podejrzenie ostrego lub przewlekłego uszkodzenia mięśni szkieletowych (miopatie zapalne, dystrofie mięśniowe);
• monitorowanie działań niepożądanych leków (zwłaszcza statyny) i diagnostyka polekowych miopatii i rabdomiolizy;
• ocena pacjentów po intensywnym wysiłku, urazach mięśni, operacjach ortopedycznych lub długotrwałym unieruchomieniu;
• wspomagająco w diagnostyce uszkodzenia mięśnia sercowego wraz z troponiną i innymi markerami (obecnie rola CK-MB jest mniejsza niż troponin wysokoczułych);
• różnicowanie przewlekle podwyższonej CK u osób pozornie zdrowych, z podejrzeniem utajonych chorób mięśni.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Następnie materiał transportowany jest do laboratorium medycznego, gdzie oznaczana jest aktywność kinazy kreatynowej.

Normy

Wynik podawany jest jako aktywność enzymu w U/l (IU/l) wraz z zakresem referencyjnym danego laboratorium.

Zakresy referencyjne CK zależą od metody oznaczenia, płci, wieku i masy mięśniowej.

Wynik zawsze skonsultuj z lekarzem.

Przyczyny niskiej aktywności kinazy kreatynowej

Niskie CK zwykle nie ma znaczenia klinicznego i najczęściej wiąże się z niewielką masą mięśniową (np. u osób starszych lub o drobnej budowie ciała) lub indywidualną zmiennością.

Rzadziej może towarzyszyć niedożywieniu albo zaawansowanemu zanikowi mięśni.

Objawy niskiej aktywności

Sama niska aktywność CK zwykle nie daje objawów i najczęściej jest przypadkowym znaleziskiem laboratoryjnym. Jeśli towarzyszą jej osłabienie mięśni, spadek wydolności fizycznej, utrata masy ciała, wynikają one z choroby podstawowej i wymagają szerszej diagnostyki.

Przyczyny podwyższonej aktywności CK

Najważniejsze przyczyny wysokiego poziomu obejmują:

• uszkodzenie mięśni szkieletowych – urazy, operacje, zgniecenie, rabdomioliza (czyli rozpad mięśni np. w przebiegu ciężkiego wysiłku, hipertermii złośliwej, zatrucia, ciężkiej hiponatremii);
• miopatie zapalne i dystrofie (np. dystrofia Duchenne’a, zapalenia mięśni);
• niedoczynność tarczycy – miopatia endokrynna;
• intensywny wysiłek fizyczny – może powodować krótkotrwały, kilkukrotny wzrost CK;
• drgawki i napady padaczkowe – intensywna praca mięśni podczas napadu może prowadzić do uwalniania CK do krwi;
• procedury medyczne i zabiegi w obrębie mięśni – np. częste zastrzyki domięśniowe czy większe zabiegi chirurgiczne;
• niektóre leki – statyny, fibraty, niektóre antywirusowe, przeciwpsychotyczne i  antybiotyki (np. daptomycyna);
• choroby serca – ostre uszkodzenie mięśnia sercowego.

Należy pamiętać, że niewielkie zwiększenie aktywności CK nie zawsze równa się chorobie. Wynik powinien być interpretowany w kontekście objawów, wywiadu i innych badań laboratoryjnych.

Objawy wysokiej aktywności CK

W zależności od przyczyny wzrostu kinazy kreatynowej we krwi u pacjenta mogą pojawiać się:

• bóle mięśni, tkliwość, sztywność, skurcze;
• osłabienie siły mięśniowej, trudności w wykonywaniu codziennych czynności;
• obrzęk mięśni i uogólnione złe samopoczucie w przypadku rabdomiolizy;
• w rabdomiolizie – ciemne zabarwienie moczu (mioglobinuria), ból mięśni, gorączka, objawy niewydolności nerek – stan nagły wymagający pilnej interwencji.
• w uszkodzeniu mięśnia sercowego – ból w klatce piersiowej, duszność, kołatania serca, objawy niewydolności krążenia.

Jeśli odczuwasz tego typu dolegliwości, wskazana jest konsultacja lekarska.

Przygotowanie do badania

Badanie zwykle wykonuje się na czczo.

Co najmniej 24–48 godzin przed badaniem należy unikać intensywnej aktywności fizycznej.

Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.