Badanie lipoproteina(a)

Czym jest Lipoproteina(a)?

Lp(a) to cząsteczka zbudowana z fragmentu podobnego do LDL, do którego dołączone jest dodatkowe białko – apolipoproteina(a). Stężenie Lp(a) jest w około 90% uwarunkowane genetycznie i pozostaje stosunkowo stałe przez całe życie – nie zmienia się istotnie pod wpływem diety, aktywności fizycznej i innych modyfikacji stylu życia (chociaż w niektórych stanach fizjologicznych i chorobowych jej ilość może się zmienić).

Rola w organizmie

Fizjologiczna funkcja Lp(a) nie została do końca poznana. Znane jest natomiast jej działanie patofizjologiczne – Lp(a) wykazuje przede wszystkim działanie promiażdżycowe (za pośrednictwem apoB) i prozapalne (poprzez utlenione fosfolipidy).

Podwyższona Lp(a) jest niezależnym czynnikiem ryzyka miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu, dlatego jednorazowe badanie pomaga sprawdzić, czy masz „genetycznie wyższe” ryzyko chorób serca, nawet jeśli inne wyniki lipidów są prawidłowe.

Kiedy warto wykonać badanie lipoproteiny(a)?

Zgodnie z rekomendacjami PTK i PTL, badanie Lp(a) jest szczególnie wskazane:

• U każdej dorosłej osoby – przynajmniej raz w życiu;
• U pacjentów z przedwczesną chorobą sercowo-naczyniową (np. zawał serca przed 55. rokiem życia u mężczyzn, przed 65. u kobiet);
• Gdy brak jest oczekiwanej odpowiedzi na leczenie statynami;
• U osób z granicznym ryzykiem sercowo-naczyniowym między umiarkowanym a wysokim;
• U pacjentów z rodzinną hipercholesterolemią (FH) i/lub miażdżycową chorobą sercowo-naczyniową;
• U kobiet po 50. roku życia (po menopauzie);
• U krewnych pierwszego stopnia osób z wysokim stężeniem Lp(a);
• U kobiet planujących ciążę lub z nawracającymi utratami ciąży i wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrostu;
• U osób poniżej 18. roku życia z przedwczesną miażdżycową chorobą układu krążenia w wywiadzie rodzinnym lub udarem niedokrwiennym mózgu.

Ze względu na genetyczne uwarunkowanie Lp(a) i brak charakterystycznych objawów, jedyną metodą wykrycia podwyższonego poziomu jest badanie laboratoryjne krwi.

Jak przebiega badanie?

Badanie Lp(a) jest wykonywane z próbki krwi żylnej pobranej z żyły łokciowej.

Normy

Nie ma jednej bezwzględnej normy Lp(a) – wyniki interpretuje się w kontekście całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego danego pacjenta.

Dlatego wynik zawsze powinien oceniać lekarz, biorąc pod uwagę cały obraz: wiek, inne choroby, wartości cholesterolu, ciśnienie, styl życia i ogólne ryzyko sercowo‑naczyniowe.

Przyczyny niskiego poziomu

Niskie stężenie Lp(a) jest najczęściej korzystnym wynikiem i zazwyczaj wynika z uwarunkowań genetycznych.

Czynniki, które mogą się przyczyniać do obniżenia lipoproteiny (a) to:

• duże izoformy apo(a),
• nadczynność tarczycy,
• hormonalna terapia zastępcza po menopauzie,
• zaawansowana choroba wątroby,
• Tocilizumab (lek przeciwzapalny).

Objawy niskiego poziomu

Niskie stężenie Lp(a) samo w sobie nie wywołuje objawów klinicznych i jest z reguły stanem korzystnym.

Wyjątek stanowią sytuacje, gdy niski Lp(a) wynika z postępującej choroby wątroby – wówczas mogą towarzyszyć mu objawy związane z uszkodzeniem tego narządu (żółtaczka, obrzęki, zmęczenie), a nie z samym Lp(a).

Przyczyny wysokiego poziomu

Podwyższone stężenie Lp(a) wynika głównie z predyspozycji genetycznych. Do pozostałych przyczyn należą:

• niedoczynność tarczycy,
• menopauza,
• ciąża (wzrost fizjologiczny),
• przewlekła choroba nerek,
• zespół nerczycowy,
• dializoterapia (otrzewnowa),
• leczenie hormonem wzrostu.

Objawy wysokiego poziomu Lp(a)

Samo podwyższone stężenie Lp(a) nie daje bezpośrednich, swoistych objawów. Objawy pojawiają się dopiero jako konsekwencja powikłań sercowo-naczyniowych:

• ból w klatce piersiowej, duszność – związane z chorobą wieńcową i zawałem serca;
• objawy udaru niedokrwiennego mózgu – nagłe zaburzenia mowy, niedowłady, zawroty głowy;
• chromanie przestankowe, bóle nóg – przy chorobie tętnic obwodowych (PAD);
• szmery serca, duszność wysiłkowa – przy zwężeniu zastawki aortalnej (AVS), na które Lp(a) ma szczególnie silny wpływ;
• objawy niewydolności serca – przy zaawansowanej chorobie wieńcowej.

Podwyższona Lp(a) przez lata nie daje o sobie znać, aż w końcu ujawnia się pod postacią zawału, udaru lub problemów z zastawką aortalną. Dlatego przy wysokim wyniku Lp(a) tak ważne jest, aby razem z lekarzem szczególnie zadbać o pozostałe czynniki ryzyka sercowo‑naczyniowego, nawet jeśli na co dzień nie odczuwasz żadnych dolegliwości.

Przygotowanie do badania

Pobranie krwi nie wymaga ścisłego bycia na czczo, jednak zaleca się pobranie rano, po nocnym odpoczynku.

Przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego.

Poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach.

• Wynik badania dostępny w ciągu 5 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.