Makroprolaktyna

PRL jest glikoproteiną syntetyzowaną w komórkach przedniego płata przysadki mózgowej. Jej wydzielanie jest uzależnione od tonicznego hamowania przez wytwarzany w podwzgórzu inhibitor prolaktynowy PIF wrażliwy na działanie m.in. dopaminy.

Inhibitory receptorów dopaminergicznych (np. metaklopramid) stymulują wydzielanie PRL. Czynnikami stymulującymi są także TRH, VIP i serotonina. Prolaktyna jest wydzielana pulsacyjnie w ciągu doby, najwyższe stężenie osiąga w godzinach nocnych.

Podwyższone stężenie PRL obserwuje się podczas snu, a także w czasie dużego wysiłku fizycznego lub umysłowego, podczas ciąży, w okresie poporodowym. Fizjologicznie jej działanie polega na inicjacji i podtrzymaniu laktacji w okresie poporodowym oraz regulacji funkcji gruczołów rozrodczych u obu płci.

Wysokie stężenie PRL przy braku lub niewielkich objawach klinicznych może wskazywać na makroprolaktynemię. Makroprolaktyna (BB-PRL) jest dużym kompleksem prolaktyny związanej z immunoglobuliną G (IgG) lub rzadziej z agregatem cząsteczek prolaktyny.

Z powodu dużej cząsteczki (ponad 150 kDa) makroprolaktyna ma trudniejszy dostęp do tkankowych receptorów, więc gorzej się z nimi wiąże, przez co wywiera niewielki efekt biologiczny przy zachowanej immunoreaktywności (jest wykrywana standardowymi metodami do oznaczenia poziomu PRL). Dotychczas nie wyjaśniono przyczyny powstawania przeciwciał przeciwko prolaktynie.

Nie wiadomo, czy jest to defekt w układzie immunologicznym, czy nieznacznie zmieniona cząsteczka PRL. Zaburzenie to dotyczy około 20% przypadków hiperprolaktynemii idiopatycznej oraz sporadycznie (w ok. 2% przypadków) może towarzyszyć gruczolakom przysadki.

Istotny w tej patologii jest fakt, że w dużym procencie przypadki te są bezobjawowe albo skąpoobjawowe i wykrywane są często przypadkowo.