Badanie miedź

Czym jest miedź?

Miedź jest niezbędnym mikroelementem, czyli pierwiastkiem śladowym, który musi być dostarczany z pożywieniem, ponieważ organizm nie jest w stanie go samodzielnie wytwarzać. Największe ilości miedzi są magazynowane w wątrobie, mózgu, sercu, nerkach i mięśniach szkieletowych. We krwi miedź transportowana jest głównie przez białko zwane ceruloplazminą.

Do najważniejszych źródeł miedzi w diecie należą:

• podroby (szczególnie wątróbka),
• owoce morza,
• orzechy,
• nasiona,
• rośliny strączkowe,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• gorzka czekolada.

Niedobór miedzi w diecie u zdrowych dorosłych jest rzadki, ale może wystąpić przy jednostronnym żywieniu, zaburzeniach wchłaniania lub w określonych chorobach genetycznych.

Kiedy należy wykonać badanie?

Oznaczenie poziomu miedzi zaleca się osobom, u których podejrzewa się lub monitoruje:

• chorobę Wilsona (dziedziczne zaburzenie prowadzące do gromadzenia się miedzi w wątrobie, mózgu i innych narządach),
• chorobę Menkesa (rzadką genetyczną chorobę przemiany miedzi u dzieci),
• marskość wątroby,
• niedobór miedzi przy zaburzeniach wchłaniania jelitowego,
• choroby rozrostowe układu krwiotwórczego, takie jak białaczki,
• a także stany zapalne i anemia aplastyczna oraz megaloblastyczna.

Badanie wykonuje się też do monitorowania leczenia preparatami chelatującymi, które są podawane w chorobie Wilsona w celu usunięcia nadmiaru miedzi z organizmu.

Rola miedzi w organizmie

Miedź pełni w organizmie wiele niezbędnych funkcji. Jest składnikiem licznych enzymów, które uczestniczą w produkcji energii w komórkach, syntezie kolagenu i elastyny (czyli białek budujących skórę, naczynia krwionośne i kości), tworzeniu barwnika melaniny odpowiadającego za kolor skóry i włosów, a także w obronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Miedź odgrywa też kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i odpornościowego oraz jest niezbędna do wchłaniania i prawidłowego metabolizmu żelaza. Niedobór miedzi może więc prowadzić do niedokrwistości podobnej do anemii z niedoboru żelaza, nawet gdy żelaza w diecie nie brakuje.

Jak przebiega badanie?

Badanie wykonuje się w Punkcie Pobrań, gdzie personel pobiera próbkę krwi żylnej ze zgięcia łokciowego, tak jak przy standardowym badaniu krwi. Pobrana próbka trafia do laboratorium, gdzie oznaczane jest stężenie miedzi w surowicy.

Normy

Prawidłowe stężenie miedzi w surowicy krwi u dorosłych:

Stężenie miedzi u kobiet jest fizjologicznie wyższe niż u mężczyzn ze względu na wpływ estrogenów na produkcję ceruloplazminy. W ciąży poziom miedzi wzrasta dwu lub nawet trzykrotnie i jest to zjawisko prawidłowe.

Pamiętaj, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami ze względu na zastosowane metody analityczne. Interpretację wyników zawsze pozostaw lekarzowi.

Niska aktywność miedzi (niedobór)

Niedobór miedzi w organizmie może wynikać z niedostatecznej podaży z pożywieniem, ale znacznie częściej jest spowodowany zaburzeniami wchłaniania lub chorobami genetycznymi. Do najczęstszych przyczyn obniżonego stężenia miedzi w surowicy należą:

• choroba Wilsona, w której miedź paradoksalnie gromadzi się w tkankach, ale jej poziom w surowicy może być obniżony;
• choroba Menkesa, rzadka genetyczna choroba dzieci polegająca na niezdolności do prawidłowego wchłaniania i transportu miedzi;
• zaburzenia wchłaniania w przebiegu chorób jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy celiakia;
• zespół nerczycowy, w którym miedź jest tracona z moczem;
• nadmierna suplementacja cynkiem, który konkuruje z miedzią o wchłanianie w jelitach;
• a także długotrwałe żywienie pozajelitowe bez odpowiedniej suplementacji.

Objawy niedoboru miedzi

Niedobór miedzi może dawać różnorodne objawy ze strony wielu układów. Najczęstsze z nich to:

• niedokrwistość nieodpowiadająca na leczenie żelazem;
• osłabienie mięśni i zaburzenia chodu;
• drętwienie i mrowienie kończyn oraz zaburzenia czucia wynikające z uszkodzenia układu nerwowego;
• częste infekcje z powodu osłabienia odporności;
• odbarwienie skóry i włosów;
• łamliwość kości i osteoporoza;
• a u dzieci z chorobą Menkesa charakterystyczna łamliwość i skręcanie włosów przypominające stalową wełnę, opóźnienie rozwoju i nasilone problemy neurologiczne.

Przyczyny podwyższonego poziomu miedzi

Podwyższone stężenie miedzi w surowicy może być wynikiem nadmiernego gromadzenia pierwiastka w organizmie lub wtórnym efektem innych chorób. Do najczęstszych przyczyn wzrostu poziomu miedzi należą:

• stany zapalne i infekcje, ponieważ białko transportujące miedź – ceruloplazmina – jest dodatnim białkiem ostrej fazy i jej stężenie wzrasta nieswoiście w przebiegu stanów zapalnych;
• białaczki szpikowe i inne choroby nowotworowe układu krwiotwórczego;
• anemia aplastyczna i megaloblastyczna;
• marskość wątroby;
• nadczynność tarczycy;
• a u kobiet stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych lub hormonalna terapia zastępcza, które zwiększają produkcję ceruloplazminy.

Objawy podwyższonego poziomu miedzi

Samo podwyższone stężenie miedzi w surowicy jako wynik wtórny innego schorzenia nie powoduje bezpośrednio specyficznych objawów związanych z miedzią. Objawy zależą od choroby podstawowej będącej przyczyną wzrostu.

W chorobie Wilsona, w której dochodzi do pierwotnego gromadzenia się miedzi w tkankach, mogą pojawić się:

• żółtaczka, powiększenie wątroby i objawy jej niewydolności;
• drżenia rąk, zaburzenia mowy i trudności z połykaniem wynikające z odkładania miedzi w mózgu;
• zmiany osobowości, wahania nastroju i problemy z koncentracją;
• charakterystyczny pierścień Kaysera-Fleischera, czyli brązowozłote przebarwienie widoczne na brzegu rogówki oka;
• a u nieleczonych pacjentów postępująca marskość wątroby i ciężkie zaburzenia neurologiczne.

Jak się przygotować do badania?

• Do badania miedzi należy przyjść na czczo.
• Ostatni posiłek powinien być lekki.
• Przed badaniem należy poinformować lekarza lub personel Punktu Pobrań o przyjmowanych lekach i suplementach diety zawierających miedź lub cynk, ponieważ mogą one wpływać na wynik.

• Wynik badania dostępny w ciągu 16 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.