Badanie poziomu mocznika we krwi

Czym jest mocznik?

Mocznik to końcowy produkt rozkładu białek w organizmie. Powstaje głównie w wątrobie, a następnie jest transportowany przez krew do nerek, które wydalają go z moczem – w ten sposób organizm pozbywa się zbędnych produktów przemiany azotowej.

Rola mocznika w organizmie

Mocznik (w prawidłowych stężeniach) pełni dwie funkcje fizjologiczne:

• detoksykacja amoniaku,
• udział w mechanizmie zagęszczania moczu.

Gdy nerki lub wątroba działają nieprawidłowo, stężenie mocznika we krwi wzrasta lub spada poza zakres normy – a badanie to jest jednym z najszybszych i najtańszych sposobów, żeby to sprawdzić.

Należy jednak pamiętać, że wynik oznaczenia zależy od wielu czynników i nie jest swoistym markerem funkcji nerek. Zawsze powinien być interpretowany z kreatyniną i eGFR

Kiedy należy wykonać badanie mocznika?

Badanie mocznika jest wskazane przede wszystkim przy podejrzeniu chorób nerek, ale też w wielu innych sytuacjach klinicznych:

• podejrzenie lub monitorowanie choroby nerek (przewlekłej lub ostrej),
• kontrola skuteczności hemodializy u pacjentów dializowanych,
• diagnostyka uszkodzenia wątroby,
• podejrzenie niedrożności dróg moczowych,
• ocena stanu pacjenta po krwawieniu z przewodu pokarmowego,
• diagnostyka niewydolności serca i chorób metabolicznych.

Jak przebiega badanie?

Jest to standardowe badanie krwi.

Personel medyczny Punktu Pobrań pobiera próbkę krwi ze zgięcia łokciowego pacjenta, po czym przekazuje ją do laboratorium medycznego.

Normy

Normy mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami – zawsze sprawdzaj zakres referencyjny podany przy swoim wyniku. Interpretację wyniku pozostaw lekarzowi, który uwzględni Twoje objawy i całość badań.

Jeśli równocześnie podniesiona jest kreatynina lub eGFR jest obniżone, lekarz może skierować do nefrologa.

Przyczyny niskiego stężenia mocznika

Niskie stężenie mocznika we krwi jest najczęściej wynikiem niedoboru białka w diecie lub zwiększonego wydalania moczu – i samo w sobie rzadko stanowi poważny problem kliniczny. Przyczynami mogą być:

• dieta niskobiałkowa, wegetariańska, wegańska i niedożywienie,
• nadmierne nawodnienie,
• ciąża,
• poliuria (wielomocz),
• ciężka niewydolność wątroby,
• bardzo rzadkie wrodzone defekty enzymatyczne cyklu mocznikowego.

Objawy obniżonego poziomu mocznika we krwi

Izolowany, niski poziom mocznika we krwi nie daje żadnych objawów. Jeśli jednak przyczyną jest poważne schorzenie wątroby lub skrajne niedożywienie, mogą pojawić się:

• przewlekłe zmęczenie,
• żółtaczka,
• ból w prawym podżebrzu,
• wzmożone oddawanie moczu,
• pogorszenie samopoczucia i zdolności poznawczych.

Kluczowe w tym przypadku jest znalezienie przyczyny pierwotnej, co wymaga pogłębionej diagnostyki.

Przyczyny wysokiego stężenia mocznika

Podwyższone stężenie mocznika stanowi element azotemii (wzrost stężenia związków azotowych we krwi) i najczęściej wynika z upośledzonej filtracji nerkowej lub nasilonego katabolizmu białek. W zaawansowanej niewydolności nerek może dojść do mocznicy (uremii), czyli zespołu objawów klinicznych, która wynika z toksycznego działania gromadzących się metabolitów azotowych.

Inne przyczyny:

Gdy do nerek dopływa za mało krwi (przyczyny przednerkowe)

• odwodnienie – przy małej ilości płynów krew gorzej krąży przez nerki, a mocznik wolniej się z nich usuwa.
• niewydolność serca – serce pompuje krew słabiej, więc nerki dostają jej mniej.
• krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego,
• masywne urazy, oparzenia, ciężkie zakażenia.

Gdy uszkodzone są same nerki (przyczyny nerkowe)

• ostra lub przewlekła niewydolność nerek.
• kłębuszkowe zapalenie nerek i inne nefropatie – uszkodzone kłębuszki gorzej filtrują krew.

Gdy mocz nie może swobodnie odpływać (przyczyny pozanerkowe)

• niedrożność dróg moczowych, zwężenie moczowodów.
• przerost gruczołu krokowego, który utrudnia oddawanie moczu.

Przyczyną może być także bardzo wysokobiałkowa dieta lub intensywna suplementacja białka.

Objawy wysokiego stężenia

Łagodnie podwyższony mocznik często nie daje żadnych objawów. Wraz ze wzrostem stężenia dolegliwości zwykle obejmują kilka układów w organizmie.

Objawy ogólne i z przewodu pokarmowego:

• nudności, wymioty, brak apetytu, chudnięcie,
• bóle brzucha, biegunka, stan podgorączkowy lub gorączka,
• nieprzyjemny, metaliczny posmak w ustach.

Objawy ze strony układu moczowego:

• ból lub pieczenie podczas oddawania moczu,
• krwiomocz,
• wyraźnie mniejsza ilość moczu w ciągu doby lub całkowity brak moczu.

Objawy nerwowe i mięśniowe:

• przewlekłe zmęczenie, senność, gorsza koncentracja i pamięć.
• skurcze mięśni, drętwienie lub mrowienie rąk i nóg.
• bóle i zawroty głowy.
• w ciężkich przypadkach: silne drżenia mięśni, zespół niespokojnych nóg, napady drgawkowe.

Jak przygotować się do badania?

Badanie nie wymaga szczególnego przygotowania.

Wystarczy pojawić się rano na czczo – to zalecenie, które zwiększa wiarygodność wyniku, choć nie jest bezwzględnym wymogiem.

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.