Badanie CMV IgM - wirus cytomegalii

Czym są przeciwciała IgM przeciwko CMV?

Przeciwciała IgM przeciwko CMV należą do grupy immunoglobulin pierwszej odpowiedzi immunologicznej – pojawiają się jako jedne z pierwszych w odpowiedzi na kontakt z wirusem i stanowią jeden z markerów aktywnej infekcji.

Po pierwotnym zakażeniu CMV, podobnie jak inne herpeswirusy, pozostaje w organizmie w formie latentnej (głównie w monocytach i komórkach progenitorowych szpiku kostnego) do końca życia. W razie osłabienia układu odpornościowego może się reaktywować.

Badanie CMV IgM może być pomocne w wykrywaniu:

• Pierwotnego, świeżego zakażenia CMV – u osoby dotychczas niezakażonej.
• Reaktywacji latentnego wirusa – np. w przypadku immunosupresji.
• Reinfekcji nowym szczepem wirusa mimo posiadanej odporności.

Czym jest cytomegalia?

Jest to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa cytomegalii (cytomegalowirusem, CMV). Po pierwotnym zakażeniu pozostaje w organizmie dożywotnio w stanie latencji i może reaktywować się przy osłabieniu odporności.

Szacuje się, że zakażona jest większość populacji dorosłych, jednak w zdecydowanej większości przypadków infekcja przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie.

Kontakt z wirusem stanowi zagrożenie dla osób z osłabioną odpornością oraz kobiet ciężarnych.

Kiedy warto wykonać badanie?

Wskazania do oznaczenia przeciwciał IgM przeciwko CMV obejmują kilka głównych grup klinicznych:

• Diagnostyka ostrych objawów i gorączki niejasnego pochodzenia – powiększenie węzłów chłonnych, osłabienie, gorączka nieznanego pochodzenia (FUO) z atypową limfocytozą i podwyższonymi transaminazami.
• Diagnostyka w ciąży w ramach panelu TORCH – rutynowy lub ukierunkowany skrining serologiczny u kobiet ciężarnych, nieprawidłowości w badaniu USG płodu sugerujące infekcję wewnątrzmaciczną.
• Diagnostyka u pacjentów z niedoborami odporności – biorcy przeszczepów narządów i komórek krwiotwórczych, pacjenci z HIV, osoby leczone immunosupresyjnie.
• Diagnostyka noworodkowa – przy objawach sugerujących wrodzone zakażenie CMV: żółtaczka przedłużona, małopłytkowość, niedosłuch.

Istotnym ograniczeniem diagnostycznym jest fakt, że przeciwciała IgM nie pozwalają samodzielnie odróżnić zakażenia pierwotnego od reaktywacji. Dlatego wynik CMV IgM jest zawsze interpretowany łącznie z IgG oraz – zwłaszcza w ciąży – z indeksem awidności przeciwciał IgG.

Przebieg badania

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego.

Interpretacja wyniku badania

Wartości referencyjne są specyficzne dla danego laboratorium i używanego zestawu diagnostycznego – każde laboratorium podaje własne zakresy referencyjne na wydruku wyniku. Ogólnie przyjęty schemat interpretacji jakościowej:

• Ujemny (negatywny) – brak wykrywalnych przeciwciał IgM, zazwyczaj sugeruje brak świeżego zakażenia CMV.
• Wynik graniczny – wynik niejednoznaczny, zalecane powtórzenie badania po 1–2 tygodniach.
• Dodatni (pozytywny) – obecność przeciwciał klasy IgM; sugestia aktywnego lub niedawno przebytego zakażenia wirusem CMV.

Wynik badania IgM skierowanych przeciwko CMV należy interpretować razem z oznaczeniem przeciwciał IgG.

Wynik ujemny

Wynik ujemny oznacza, że stężenie przeciwciał IgM nie przekracza progu detekcji danego testu. Taki rezultat może oznaczać:

• brak świeżego zakażenia,
• odległe, dawne zakażenie wirusem,
• okienko serologiczne (bardzo wczesny etap zakażenia).

Wynik dodatni

Zaobserwowana obecność przeciwciał może wskazywać na:

• świeżą, pierwotną infekcję CMV,
• reaktywację latentnego CMV,
• reinfekcję innym szczepem CMV.

Objawy zakażenia CMV

Objawy uzależnione są od statusu immunologicznego pacjenta.

U osób z prawidłową odpornością zakażenie wirusem cytomegalii zazwyczaj przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Gdy wystąpią objawy, są to najczęściej:

• gorączka,
• nasilone zmęczenie i osłabienie,
• nocne poty,
• bóle mięśni i stawów,
• zespół przypominający mononukleozę z ujemnym testem na EBV.

W ciężkich przypadkach mogą pojawiać się:

• biegunka, bóle brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego,
• objawy ze strony układu nerwowego,
• zakrzepica żylna.

Zakażenie może się również manifestować w wynikach innych badań. Pojawiają się wówczas:

• atypowa limfocytoza,
• podwyższone enzymy wątrobowe (ALT, AST),
• małopłytkowość (trombocytopenia).

U osób z obniżoną odpornością (po transplantacji, z HIV, w chemioterapii) dodatni wynik (lub reaktywacja potwierdzona PCR) wiąże się z ryzykiem ciężkiej choroby narządowej:

• gorączka, leukopenia, trombocytopenia (zespół CMV);
• CMV pneumonitis – zapalenie płuc;
• CMV retinitis – zapalenie siatkówki grożące utratą wzroku;
• CMV colitis – zapalenie jelita grubego z biegunką i krwawieniem;
• CMV hepatitis – zapalenie wątroby;
• CMV encephalitis – zapalenie mózgu.

Zakażenie u kobiet w ciąży wiąże się z ryzykiem zakażenia pierwotnego, czyli przeniesienia wirusa na płód. Zakażenie wrodzone może prowadzić u noworodka do:

• niedosłuchu czuciowo-odbiorczego (najczęstsze powikłanie),
• małogłowia,
• zaburzeń neurologicznych,
• deficytów poznawczych,
• żółtaczki,
• zaburzeń wzroku,
• opóźnieniami rozwojowymi.

Warto wiedzieć, że diagnostyka wrodzonego zakażenia CMV opiera się na wykonaniu badania PCR z moczu lub śliny do 21. dnia życia noworodka.

Przygotowanie do badania

Badanie CMV IgM nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta.

• Nie jest wymagany post ani specjalna dieta.
• Pobranie może odbywać się o dowolnej porze dnia.
• Pacjent powinien poinformować lekarza o przyjmowanych lekach immunosupresyjnych.

• Wynik badania dostępny w ciągu 4 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.