Badanie na boreliozę (IgG + IgM) - pakiet

Czym jest borelioza?

Borelioza (choroba z Lyme) to wielonarządowa choroba zakaźna wywoływana przez krętki Borrelia burgdorferi, przenoszone na człowieka przez ukąszenie zakażonego kleszcza.

Drobnoustroje dostają się do organizmu człowieka podczas żerowania zakażonego kleszcza, następnie z krwią i chłonką szerzą się do skóry, stawów, serca i układu nerwowego.

Po zakażeniu układ odpornościowy zaczyna produkować przeciwciała – najpierw klasy IgM (pojawiają się po ok. 2–4 tygodniach), a następnie klasy IgG (po ok. 4–6 tygodniach).

Na czym polega pakiet badań na boreliozę – I etap?

Pakiet obejmuje dwa testy przesiewowe, które oceniają obecność swoistych przeciwciał we krwi:

• Przeciwciała IgM – wskazują na świeże lub wczesne zakażenie Borrelia. Pojawiają się jako pierwsze, ale mogą dawać wyniki fałszywie dodatnie.
• Przeciwciała IgG – świadczą o kontakcie z bakterią, który mógł nastąpić zarówno niedawno, jak i w przeszłości. Mogą utrzymywać się we krwi przez wiele lat po wyleczeniu.

Wynik dodatni testu przesiewowego nie jest równoznaczny z rozpoznaniem boreliozy – wymaga potwierdzenia w II etapie diagnostyki (testy Western Blot).

Kiedy wykonać pakiet badań przeciwciał IgG i IgM?

Badanie przesiewowe w kierunku boreliozy zaleca się, gdy:

• pojawiły się objawy sugerujące boreliozę, szczególnie jeśli utrzymują się lub narastają np. gorączka, bóle głowy, mięśni, ogólne osłabienie;
• utrzymują się lub narastają objawy ze strony stawów, układu nerwowego lub skóry, które mogą świadczyć o późnej postaci choroby;
• osoba jest szczególnie narażona na kontakt z kleszczami ze względu na pracę lub aktywność na świeżym powietrzu (leśnicy, rolnicy, biegacze terenowi).

W przypadku pojawienia się typowego rumienia wędrującego (czerwona plamka rozszerzająca się, czasem z centralnym przejaśnieniem), lekarz stawia rozpoznanie boreliozy stawia się na podstawie obrazu klinicznego i zwykle nie ma potrzeby wykonywania badań serologicznych.

Jak przebiega badanie krwi?

Do badania pobierana jest krew żylna z żyły łokciowej. Materiał trafia następnie do laboratorium medycznego.

Normy i interpretacja wyników badania

Badanie ma charakter ilościowy, jednak wynik interpretowany jest jako ujemny, graniczny lub dodatni.

• Ujemny wynik w klasie IgM i IgG oznacza, że w badanej próbce krwi nie wykryto swoistych przeciwciał powyżej progu czułości testu. W takiej sytuacji wynik zmniejsza prawdopodobieństwo boreliozy, ale nie wyklucza jej całkowicie.
• Dodatni wynik testu przesiewowego świadczy o tym, że organizm miał kontakt z krętkiem Borrelia i układ immunologiczny wytworzył swoiste przeciwciała. Nie jest on jednak równoznaczny z rozpoznaniem boreliozy, ponieważ przeciwciała mogą utrzymywać się wiele lat po przebytej boreliozie.

W razie wyniku dodatniego lub granicznego zaleca się potwierdzenie wyniku testem Western Blot w II etapie diagnostyki.

Jeśli objawy utrzymują się pomimo ujemnego wyniku uzyskanego we wczesnym okresie choroby warto powtórzyć badanie.

Pamiętaj, by wynik zawsze skonsultować z lekarzem.

Przyczyny zakażenia

Do zakażenia dochodzi, gdy kleszcz będący nosicielem Borrelia wgryzie się w skórę człowieka i zacznie pobierać krew, a krętki wnikną do organizmu żywiciela.

Największe ryzyko przeniesienia zakażenia wiąże się z dłuższym czasem żerowania, dlatego ważne jest szybkie usunięcie kleszcza, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia (choć infekcja może wystąpić także przy krótszym kontakcie).

Objawy boreliozy

Symptomy choroby są zróżnicowane i zmieniają się wraz z czasem trwania zakażenia. W zależności od fazy choroby wyróżnia się boreliozę:

• wczesną miejscową,
• wczesną rozsianą,
• późną.

We wczesnej fazie miejscowej pojawiają się:

• rumień wędrujący – czerwona, powiększająca się plama na skórze w miejscu ukąszenia kleszcza, często z rozjaśnieniem w środku;
• chłoniak limfocytowy skóry – najczęściej jest to bezbolesny, czerwony lub sinoczerwony guzek, który rzadko ulega rozproszeniu.

W fazie wczesnej rozsianej mogą pojawiać się:

• mnogie zmiany rumieniowe w innych lokalizacjach;
• objawy grypopodobne (gorączka, dreszcze, bóle mięśni i stawów, ogólne osłabienie oraz bóle głowy);
• wczesne manifestacje neurologiczne w przypadku neuroboreliozy (np. porażenie nerwu twarzowego, bóle korzeniowe, sztywność karku sugerująca zapalenie opon mózgowych)
• zaburzenia pracy serca (zawroty głowy, kołatania, zaburzenia rytmu);
• zaburzenia wzroku (zapalenie spojówek, tęczówki, naczyniówki lub siatkówki oka)

Późna borelioza rozwija się zwykle miesiące lub lata po zakażeniu i wiąże się z przewlekłym zajęciem stawów, skóry lub układu nerwowego. Możliwe objawy to:

• nawracające lub przewlekłe zapalenie stawów – najczęściej dużych (zwłaszcza kolan);
• przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn – ścieńczenie skóry, jej sinofioletowe zabarwienie oraz widoczne poszerzone naczynia;
• objawy zajęcia układu nerwowego, takie jak przewlekłe bóle lub zaburzenia czucia kończyn (np. mrowienie, drętwienie), osłabienie mięśni, a w rzadkich przypadkach przewlekłe zapalenie mózgu lub rdzenia kręgowego.

Jak przygotować się do badania?

Test na boreliozę nie wymaga szczególnego przygotowania. Warto jednak pamiętać o kilku zasadach:

• Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia – nie trzeba być na czczo.
• Przed pobraniem krwi zaleca się dobre nawodnienie – wypij szklankę wody.
• Poinformuj personel o przyjmowanych lekach, zwłaszcza antybiotykach lub lekach immunosupresyjnych.

Ważne: nie wykonuj badania zbyt wcześnie po ukąszeniu przez kleszcza – przeciwciała IgM pojawiają się dopiero po 2–4 tygodniach, a IgG po 4–6 tygodniach (a czasem później) od zakażenia. Zbyt wczesne badanie może dać wynik fałszywie ujemny.