Panel autoimmunologicznej diagnostyki poronień

Co wykrywa panel i czym jest zespół antyfosfolipidowy?

Zespół antyfosfolipidowy (APS) to choroba autoimmunologiczna, w której organizm wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko fosfolipidom — składnikom błon komórkowych. Prowadzi to do nadkrzepliwości krwi, co w czasie ciąży może powodować zakrzepicę naczyń łożyska, niedotlenienie płodu i poronienie.

Panel ocenia trzy rodzaje markerów APS:

• Przeciwciała antykardiolipinowe ACA (IgG i IgM) — skierowane przeciwko kardiolipinie, fosfolipidowi błon mitochondrialnych. Najczęściej badany marker APS.
• Przeciwciała przeciw beta2-glikoproteinie 1 (IgA, IgG, IgM) — bardziej swoiste dla APS niż ACA; wszystkie trzy klasy (IgA, IgG, IgM) zwiększają czułość diagnostyczną.
• Antykoagulant tocznia DRVVT — test czynnościowy, który mierzy zdolność przeciwciał do wydłużania czasu krzepnięcia krwi. Pozytywny wynik przy negatywnych przeciwciałach serologicznych może być jedynym sygnałem APS.

Zgodnie z kryteriami diagnostycznymi APS, rozpoznanie wymaga co najmniej jednego kryterium klinicznego (zakrzepica lub powikłanie ciążowe) i co najmniej jednego kryterium laboratoryjnego (dodatni wynik jednego z badań panelu, potwierdzony po 12 tygodniach).

Kiedy warto wykonać panel?

• Nawracające poronienia — co najmniej 2–3 niewyjaśnione straty ciąży przed 10. tygodniem lub jedno poronienie po 10. tygodniu.
• Wewnątrzmaciczne obumarcie płodu lub urodzenie martwego dziecka bez innej uchwytnej przyczyny.
• Ciężki stan przedrzucawkowy lub rzucawka, szczególnie przed 34. tygodniem ciąży.
• Ciężka niewydolność łożyska — zahamowanie wzrostu płodu, oddzielenie łożyska.
• Zakrzepica żylna lub tętnicza u młodej osoby bez innych czynników ryzyka — zakrzepica w APS może dotyczyć zarówno żył, jak i tętnic.
• Rozpoznany toczeń rumieniowaty układowy (SLE) — APS współistnieje z SLE u ok. 30–40% pacjentek.
• Na zalecenie ginekologa lub hematologa w ramach diagnostyki przyczyn niepowodzeń ciąży.

Jak przygotować się do badania?

• Na badanie przyjdź na czczo (8–12 godzin bez jedzenia). Przed pobraniem możesz wypić szklankę niegazowanej wody.
• Poinformuj personel o przyjmowanych lekach — szczególnie o lekach przeciwzakrzepowych (heparyna, warfaryna, acenokumarol, rywaroksaban i inne), które mogą wpływać na wynik testu DRVVT.
• Badania nie należy wykonywać w trakcie aktywnej zakrzepicy lub ostrego epizodu zapalnego — wyniki mogą być wówczas fałszywie dodatnie. Najlepszy termin to okres stabilny, poza zaostrzeniem choroby.
• W przypadku wyniku dodatniego badanie należy powtórzyć po 12 tygodniach — to wymóg diagnostyczny APS, pozwalający wykluczyć przejściowe, nieistotne klinicznie podwyższenie przeciwciał.