Badanie DHEA-S

Czym jest hormon DHEA-S?

DHEA-S (siarczan dehydroepiandrosteronu) to hormon steroidowy z grupy androgenów, produkowany głównie przez nadnercza.

Od czego zależy jego stężenie? Produkcja androgenów nadnerczowych jest stymulowana przez adrenokortykotropinę (ACTH), ich wydzielanie odbywa się w rytmie dobowym, zgodnym z rytmem wydzielania ACTH. Nie funkcjonuje tu jednak sprzężenie zwrotne – wysokie stężenie DHEA-S nie hamują wydzielania ACTH przez przedni płat przysadki. Wydzielanie androgenów zależy od płci i wieku, osiągając szczyt między 20-30 rokiem życia, po czym stopniowo się obniża (maleje).

Na stężenie mogą wpływać czynniki takie jak stres, choroby przewlekłe, niektóre leki oraz zaburzenia hormonalne, w tym choroby nadnerczy.

Rola siarczanu dehydroepiandrosteronu w organizmie

DHEA-S pełni różne funkcję – jest prekursorem dla testosteronu, estradiolu i innych hormonów płciowych. Odpowiada za:

• Regulację metabolizm tłuszczów i węglowodanów – że DHEA lub DHEA-S możę być związane z poprawą produkcji glukozy. DHEA hamuje także aktywność i ekspresję glukozo-6-fosfatazy zmniejszając glukoneogenezę.
• Wsparcie układu odpornościowego – wywiera najsilniejsze działanie stymulujące na komórki NK (natural killer cells), aktywuje limfocyty T/B, moduluje cytokiny w kierunku przeciwzapalnym.
• Pozytywny wpływ na funkcje poznawcze i nastrój – DHEA-S znany jest ze swojego działania antyoksydacyjnego i zdolności wspomagania ochrony neuronów.

Kiedy należy wykonać badanie poziomu DHEA-S?

Badanie skierowane do kobiet z objawami hiperandrogenizmu (nadmiaru hormonu męskich), osób z podejrzeniem zaburzeń nadnerczy, pacjentek z nieregularnymi cyklami menstruacyjnymi oraz dzieci doświadczających przedwczesnego dojrzewania.

To badanie jest kluczowe w diagnostyce zespołu policystycznych jajników (PCOS), choroby Cushinga i guzów nadnerczy. Nieprawidłowy poziom może powodować nadmierne owłosienie u kobiet, łysienie typu męskiego, zaburzenia płodności oraz przedwczesne lub opóźnione dojrzewanie płciowe.

Jak przebiega oznaczenie DHEA-S?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej, zazwyczaj z naczynia w zgięciu łokciowym. Procedura jest całkowicie bezpieczna i sterylna – wykwalifikowany pracownik personelu Punktu Pobrań dezynfekuje miejsce wkłucia, zakłada opaskę uciskową, pobiera krew do specjalnej probówki i zabezpiecza miejsce wkłucia opatrunkiem.

Próbka jest następnie analizowana przez doświadczonych diagnostów laboratoryjnych z wykorzystaniem nowoczesnych metod analitycznych, co gwarantuje wysoką dokładność wyniku.

Wartości referencyjne (normy)

Wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium, wieku, płci oraz metody analitycznej

Poziom tego hormonu w organizmie naturalnie spada wraz z wiekiem – w 70. roku życia może wynosić tylko 10-20% wartości z okresu szczytowego. Ostateczna interpretacja wyniku zawsze powinna zostać przeprowadzona przez lekarza w odniesieniu do zakresów referencyjnych widocznych na raporcie z badań.

Przyczyny niskiego poziomu hormonu

Wśród przyczyn obniżonego DHEA-S najczęstsze to (pamiętajmy: naturalne poziom tego hormonu maleje sukcesywnie po 30. roku życia):

• Gruczolak kory nadnerczy produkujący kortyzol (Zespół Cushinga),
• Choroby autoimmunologiczne np. toczeń czy reumatoidalne zapalenie stawó Badania przeprowadzone z udziałem 185 kobiet po menopauzie z reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS) wykazały poziomy DHEAS były poniżej zakresów referencyjnych u 120 pacjentek z RZS.
• Pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy oraz czasem we wtórnej niedoczynności kory nadnerczy,
• Podczas leczenia glikokortykosteroidami.

Objawy niskiego poziomu hormonu

Badanie poziomu DHEA-S jest zalecane, gdy występują symptomy takie jak:

• Chroniczne zmęczenie i osłabienie organizmu
• Spadek libido i problemy z erekcją
• Depresja, wahania nastroju i problemy z koncentracją
• Osłabienie układu odpornościowego i częste infekcje
• Problemy z kontrolą masy ciała

WAŻNE! Nie są to symptomy przypisane tylko do zmian w poziomie DHEA-S. Jeśli czujesz się źle, skontaktuj się z lekarzem!

Przyczyny wysokiego poziomu hormonu

Przyczyny podwyższonego poziomu DHEA-S mogą obejmować m.in:

• Zespół policystycznych jajników (PCOS) – u 20-30% kobiet z zespołem policystycznych jajników zwiększony jest poziom prekursorów androgenów nadnerczowych, których głównym markerem jest DHEA-S.
• Wrodzony przerost nadnerczy to genetycznie uwarunkowane zaburzenie steroidogenezy spowodowane brakiem lub niedoborem jednego z enzymów katalizujacych kolejne etapy syntezy hormonów kory nadnerczy.
• Choroba Cushinga i rak nadnerczy.

Objawy wysokiego poziomu hormonu

U kobiet objawy wskazujące na zbyt wysokie poziomy tego hormonu powiązane z PCOS to:

• Hirsutyzm – nadmierne owłosienie ciała i twarzy,
• Łysienie typu męskiego i pogłębienie głosu,
• Nieregularne miesiączki lub ich brak,
• Problemy z płodnością i zajściem w ciążę,
• Trądzik i tłusta skóra.

Takie dolegliwości mogą wskazywać na zaburzenia hormonalne i wymagają kontaktu z endokrynologiem/ginekologiem, który zleci dalszą diagnostykę.

Przygotowanie do badania

Przygotowanie do badania DHEA-S wymaga pobrania krwi w godzinach porannych (8:00-9:00) na czczo, czyli po ok. 10 godzinach od ostatniego posiłku.

W dniu badania unikaj intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu. 

W przypadku kobiet lekarz może zalecić wykonanie badania stężenia w określonej fazie cyklu menstruacyjnego.

Pamiętaj, że prawidłowe przygotowanie do pobrania surowicy krwi pomaga uzyskać wiarygodny wynik.

• Wynik badania dostępny w ciągu 1 dnia roboczego
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji uprzednio wybranego Centrum,
• Możliwość dostępu do wyniku online. Należy zgłosić się do recepcji w celu wygenerowania hasła dostępowego w wybranym Centrum.