Badanie albuminy

Czym jest albumina?

Albumina to najliczniej występujące białko osocza krwi, produkowane wyłącznie przez komórki wątroby – jej rozkład następuje w wątrobie, nerkach, jelitach i innych tkankach.

Rola w organizmie

Albumina pełni cztery kluczowe funkcje:

• utrzymanie ciśnienia onkotycznego – albumina zapobiega nadmiernemu wypływowi płynów z naczyń krwionośnych do przestrzeni międzykomórkowej, chroniąc przed obrzękami;
• transport substancji – jest głównym nośnikiem hormonów (tyroksyna, kortyzol), kwasów tłuszczowych, leków (antybiotyki, barbiturany), witamin, jonów metali (zwłaszcza wapnia i cynku) i bilirubiny;
• utrzymanie prawidłowego pH krwi – pełni funkcję buforu;
• działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne – albumina wyłapuje wolne rodniki i pełni rolę jednego z głównych antyoksydantów w organizmie.

Kiedy warto wykonać badanie albuminy?

Zazwyczaj badanie wykonuje się, gdy pojawiają się:

• objawy chorób wątroby – np. żółtaczka, swędzenie skóry, ból brzucha, utrata apetytu i masy ciała, zmiana koloru moczu lub stolca;
• objawy chorób nerek – częstsze oddawanie moczu (szczególnie nocą), pieczenie przy mikcji, bóle lędźwiowe, obrzęki, nudności;
• podejrzenie niedożywienia – szczególnie u osób starszych, przewlekle chorych, po operacjach bariatrycznych lub przy podejrzeniu jadłowstrętu i bulimii;
• choroby zapalne jelit – choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, celiakia;
• rozległe choroby ogólnoustrojowe – sepsa, nowotwory, rozległe oparzenia.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.

Normy

Wartości referencyjne albuminy zależą od wieku, a także od metody i zakresów przyjętych przez konkretne laboratorium.

Wynik powinien być zawsze interpretowany przez lekarza w kontekście danych klinicznych i wyników innych badań laboratoryjnych.

Przyczyny niskiego stężenia

Obniżony poziom albuminy we krwi może wynikać z kilku głównych mechanizmów. Są to najczęściej:

• zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne – np. ciężkie zakażenia, urazy, oparzenia;
• niedożywienie i zaburzenia odżywiania – anoreksja, bulimia, dieta z wyraźnym niedoborem białka;
• ciąża – w jej przebiegu stężenie albuminy może być fizjologicznie nieznacznie obniżone ze względu na zwiększone objętości osocza;
• zmniejszona produkcja w wątrobie – w wyniku przewlekłego alkoholizmu, marskości, nowotworów i toksycznego uszkodzenia wątroby;
• zwiększony katabolizm białek w ciężkich stanach – nasilona utrata białek występuje m.in. w przebiegu sepsy (posocznicy), po rozległych urazach i oparzeniach, w zaawansowanych nowotworach i stanach zapalnych;
• zaburzone wchłanianie z układu pokarmowego – np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, celiakia;
• nadmierna utrata białka przez nerki – zespół nerczycowy;

Objawy niskiego stężenia

Hipoalbuminemia może długo nie dawać żadnych dolegliwości. Objawy zwykle pojawiają się, gdy poziom albuminy pozostaje niski przez dłuższy czas.

Najczęstsze objawy niskiej albuminy to:

• obrzęki, zwłaszcza wokół kostek i powiek,
• powiększenie obwodu brzucha (wodobrzusze),
• ogólne złe samopoczucie i przewlekłe osłabienie,
• trudności w gojeniu się ran,
• objawy choroby podstawowej, np. żółtaczka i świąd skóry w chorobach wątroby czy nudności, wymioty, nawracające biegunki.

Przyczyny wysokiego poziomu

Podwyższony poziom albuminy we krwi zdarza się rzadko i zazwyczaj nie ma dużego znaczenia diagnostycznego.

Najczęstsze przyczyny to:

• odwodnienie – najczęstszy powód; albumina jest wtedy „sztucznie” podwyższona, bo objętość osocza jest mniejsza,
• przyjmowanie niektórych leków, takich jak sterydy anaboliczne, insulina, hormon wzrostu, kortykosteroidy,
• intensywny wysiłek fizyczny (np. u sportowców).

Wysoka albumina występuje fizjologicznie u dzieci do ok. 3 miesiąca życia.

Objawy wysokiego poziomu

Sama hiperalbuminemia zazwyczaj nie wywołuje charakterystycznych objawów. Zwykle widoczne są symptomy odwodnienia, które jest jej główną przyczyną:

• wzmożone pragnienie,
• suchość śluzówek i skóry,
• ciemny, skąpy mocz,
• zawroty głowy,
• ogólne osłabienie.

Gdy wysoka albumina nie jest związana z odwodnieniem, konieczna jest dalsza diagnostyka, prowadzona przez lekarza.

Jak przygotować się do badania?

Do badania albuminy w surowicy należy zgłosić się na czczo, po co najmniej 8-12 godzinnej przerwie od ostatniego posiłku. 

Przed badaniem warto poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wpłynąć na wynik.