Badanie FT4 – wolna tyroksyna

Czym jest oznaczenie stężenia fT₄?

fT4 (free thyroxine) to wolna frakcja tyroksyny – głównego hormonu tarczycy. W odróżnieniu od całkowitej T4, nie jest związana z białkami transportowymi i odzwierciedla realną aktywność hormonalną organizmu.

Stężenie zależy od prawidłowej pracy tarczycy, przysadki mózgowej (wydzielającej TSH), a także od czynników takich jak stres, leki, ciąża.

Rola wolnej tyroksyny w organizmie

Działanie tyroksyny wykracza poza samą tarczycę. Tyroksyna może wpływać na:

• Temperaturę ciała – hormon tarczycy jest znany z udziału w termoregulacji. Pacjenci z niedoczynnością tarczycy lub zwierzęta doświadczalne z niskim poziomem TH mają obniżoną przemianę materii i upośledzoną tolerancję na zimno. Z kolei nadmiar TH powoduje wzrost przemiany materii i produkcję ciepła.
• Układ sercowo-naczyniowy zaburzenia czynności tarczycy (niedoczynność/nadczynność) może się wiązać z ryzykiem sercowo- naczyniowym.
• Funkcje poznawcze – wskazuje się na związek między niedoczynnością tarczycy a szybszą progresją zaburzeń funkcji poznawczych, co w efekcie może doprowadzić do rozwoju otępienia. Wskazuje się także na niski poziom TSH przy wysokim poziomie tyroksyny jako na czynnik ryzyka rozwoju choroby Alzheimera.

Kiedy należy wykonać badanie fT₄?

Warto wykonać oznaczenie stężenia hormonów tarczycy gdy pojawiają się objawy sugerujące zaburzenia pracy tarczycy: wahania masy ciała, przewlekłe zmęczenie, nadmierna potliwość, uczucie zimna, drżenie rąk, suchość skóry, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączkowania lub problemy z płodnością.

Badanie należy wykonać także:

• w monitorowaniu leczenia chorób tarczycy (np. Hashimoto, Gravesa-Basedowa),
• w przypadku kobiet w ciąży.

Jak przebiega badanie?

W celu oznaczenia stężenia wolnej frakcji tyroksyny pobiera się próbkę krwi żylnej z dołu łokciowego. Procedura jest szybka, bezpieczna i wykonywana w warunkach pełnej sterylności w Punkcie Pobrań Synevo.

Analiza przeprowadzana jest w laboratorium przez diagnostów przy użyciu nowoczesnych metod immunochemicznych.

Normy fT4 – interpretacja wyników

Poniższe zakresy pokazują prawidłowe wartości stężenia wolnej tyroksyny (fT₄) w zależności od wieku oraz trymestru ciąży.

Poznaj zakres norm dla dzieci oznaczone metodą radioimmunometryczną. Wartości te mogą ulec zmianie w zależności od metody oznaczenia – zawsze odnoś swój wyniki do wyniki referencyjnego na raporcie z badania laboratoryjnego.

U dzieci:

• bezpośrednio po urodzeniu (poród o czasie) – 10-22pmol/l
• do 3 dni – 22-49 pmol/l
• do 10 tygodni – 9-21 pmol/l
• do 14 miesięcy – 8-17 pmol/l
• do 5 lat 9-20 pmol/l
• do 14 lat 8-17 pmol/l

U osób dorosłych zakres referencyjny zależy od metody oznaczania – sprawdź wynik na raporcie z badań i omów go ze swoim lekarzem prowadzącym.

Kobiety w ciąży:

Znajomość zmian zachodzących w okresie ciąży jest niezbędna do prawidłowej intepretacji wyników badań hormonów tarczycy. Ze względu na dynamiczne zmiany czynności tarczycy w przebiegu ciąży oszacowane wartości referencyjne właściwe dla każdego trymestru:

Przedziały wartości referencyjnych w poszczególnyc trymestrach w populacji polskiej – dla metody elektrocheminoluminescencyjnej.

• I trymestr: 3,63 – 6,66 pmol/l
• II trymestr: 3,29 – 5,45 pmol/l
• III trymestr: 3,1-5,37 pmol/l

Jeśli Twój wynik odbiega od zakresów referencyjnych, nie wprowadzaj zmian w leczeniu samodzielnie – skonsultuj się z endokrynologiem lub lekarzem prowadzącym.

Przyczyny niskiego stężenia fT₄

Niski wynik oznaczenia poziomu wolnej tyroksyny we krwi jest często konsekwencją zjawisk takich jak:

• niedoczynność pierwotnej tarczycy (wzrost TSH, obniżone fT₄ i fT₃)
• niedoczynności wtórnej tarczycy (spadek TSH, obniżone fT₄ i fT₃).

Objawy niskiego poziomu stężenia fT₄

Niski poziom wolnej tyroksyny często współwystępuje z dolegliwościami takimi jak:

• zmęczenie,
• senność,
• przyrost masy ciała,
• uczucie zimna,
• zaparcia,
• sucha skóra,
• obniżony nastrój.

Przyczyny wysokiego stężenia fT₄

Podwyższony poziom hormonu występuje w sytuacjach takich jak:

• nadczynność pierwotna tarczycy (spadek TSH, wzrost fT₄ i fT₃)
• nadczynność wtórna tarczycy (wzrost TSH, wzrost fT₄ i fT₃).

Objawy nadczynności tarczycy

Wysoki poziom wolnej tyroksyny i innych hormonów tarczycy najczęściej oznacza nadczynność gruczołu. W jej przebiegu występują objawy takie jak:

• nerwowość,
• bezsenność,
• utrata masy ciała,
• przyspieszony puls,
• potliwość,
• drżenie rąk.

Przygotowanie do badania fT₄

Krew pobiera się w godzinach porannych, najlepiej między 7:00 a 10:00, na czczo (minimum 8-12 godzin od ostatniego posiłku).

Dzień wcześniej unikaj alkoholu i intensywnego wysiłku. Jeśli przyjmujesz leki hormonalne, skonsultuj termin badania z lekarzem.

Należy pamiętać, że na stężenie TSH i hormonów tarczycy wpływają m.in również:

• wiek pacjenta (wyższe stężenia są u dzieci, nieco inne wartości referencyjne są dla seniorów),
• płeć (TSH nieco wyższe u kobiet),
• stan odżywienia, podaż jodu,
• pojemność białek transportujących hormony tarczycy,
• leki, palenie tytoniu,
• współistnienie ciężkich chorób ogólnoustrojowych.

Takie przygotowanie pomaga Ci uzyskać wiarygodny wynik.

Tyroksyna badanie

• Badanie fT4 polega na pobraniu krwi, zgodnie z procedurą pobrania (odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania - po pobraniu krwi należy uciskać miejsce wkłucia 5 minut na wyprostowanej ręce).
• Czas trwania pobrania krwi to kilka do kilkunastu sekund.
• Brak specjalnego przygotowania do badania.
• Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

FT4 Wynik

• Wynik badania dostępny zwykle w ciągu 1 dnia roboczego,
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki.