Morfologia krwi

Czym jest morfologia krwi?

Badanie morfologii krwi obwodowej może służyć zarówno jako badanie profilaktyczne do ogólnej oceny zdrowia, jak i do wykrycia konkretnych chorób np. hematologicznych, czyli dotyczących układu krwiotwórczego. To badanie ma na celu ocenę składników krwi, tzw. elementów morfotycznych. Dotyczy to:

• układu czerwonokrwinowego,
• układu białkokrwinkowego,
• układu płytkowego. 

W razie wątpliwości odnośnie do poszczególnych parametrów warto skonsultować się z lekarzem.

Kiedy należy wykonać morfologię krwi?

Jest kilka objawów, które powinny wzbudzić Twoją czujność.

Dolega Ci przewlekłe zmęczenie i osłabienie? Często przechodzisz infekcje? A może masz bladą skórę ze skłonnością do siniaków i krwawień? Masz wiecznie zimne dłonie i stopy?

To znak, że warto sprawdzić podstawowe parametry. Morfologia dostarczy wstępnych informacji na temat tego, jaka może być przyczyna Twoich objawów.

Ze względu na to, że jest to podstawowe badanie krwi, zaleca się wykonywanie morfologii profilaktycznie przynajmniej raz w roku.

Jak przebiega badanie?

Badanie morfologii krwi przebiega podobnie jak większość standardowych badań krwi.

Próbka krwi pobierana jest z żyły łokciowej. Następnie materiał trafia do laboratorium diagnostycznego Synevo, gdzie poddany jest szczegółowej analizie przez wykwalifikowany personel medyczny.

Normy morfologii krwi

Podczas interpretacji wyników morfologii należy uwzględnić wiele czynników: wiek, płeć oraz status fizjologiczny (ciąża).

Normy mogą być też różne w zależności od laboratorium. Zgodnie z zaleceniami WHO producenci analizatorów mają obowiązek wsparcia użytkowników poprzez zaproponowanie przedziałów referencyjnych.

Nawet jeśli opis przy wyniku sugeruje „normę” lub „odchylenie”, dopiero lekarz może ocenić, co to oznacza w Twojej sytuacji. Dlatego wynik zawsze konsultuj ze specjalistą.

Układ czerwonokrwinkowy (erytrocyty – wybrane parametry):

Hemoglobina: zmniejszenie stężenia hemoglobiny we krwi może występować w niedokrwistościach i stanach przewodnienia; natomiast wartości powyżej normy występują w przypadku odwodnienia oraz w policytemii pierwotnej i wtórnej.

Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV): obniżone wartościmogą wystąpić w niedoborze żelaza, w zaawansowanej niedokrwistości chorób przewlekłych, w talasemii; wysokie MCV, czyli tzw. makrocytoza, występuje najczęściej w chorobach wątroby, przy przewlekłym spożywaniu etanolu, w niedoborze B₁₂ i/lub kwasu foliowego.

Średnia masa hemoglobiny w krwince czerwonej (MCH): obniżenie wartości MCH obserwuje się w niedokrwistościach, w których synteza hemoglobiny jest zaburzona; natomiast w hiperlipidemii wartość MCH może być fałszywie podwyższona.

Wskaźnik anizocytozy krwinek czerwonych (RDW): pokazuje zróżnicowanie objętości krwinek czerwonych. Przydatne w diagnostyce np. talasemii czy niedokrwistości.

Układ białokrwinkowy (leukocyty, WBC)

Neutrofile – neutrofilię definiuje się jako stan, w którym liczba neutrofili jest podwyższona. Najczęściej wzrost widoczny jest w infekcjach bakteryjnych. Neutropenia jest zwykle definiowana jako zmniejszenie liczby neutrofilów. Przyczyna neutropenii może być związana z upośledzoną produkcją neutrofilów w szpiku kostnym czy przesunięciem neutrofilów z puli krążącej do puli marginalnej.

Eozynofile – eozynofilia oznacza podwyższoną liczbę eozynofilów we krwi obwodowej. Wyróżniamy eozynofilię wtórną (reaktywną), występującą m.in. w zakażeniach pasożytniczych, chorobach alergicznych i atopowych oraz eozynofilię pierwotną (klonalną).

Monocyty – komórki układu odpornościowego, posiadają zdolność przechodzenia do tkanek, gdzie zmieniają się w makrofagi. Ich rolą jest m.in. fagocytoza czy udział w regeneracji tkanek. Monocytopenię (obniżenie monocytów we krwi) obserwuje się w endotoksemii oraz po podaniu glikokortykosteroidów, natomiast monocytozę (wzrost) obserwuje się głównie w przewlekłych chorobach o podłożu zapalnym lub immunologicznym.

Bazofile – wśród przyczyn bazofilii (wzrostu bazofilii w krwi obwodowej) wyróżnia się np. przewlekłe stany zapalne, infekcje (ospa wietrzna, grypa czy gruźlica), alergie.

Limfocyty – najczęściej występująca przyczyna limfopenii (obniżenia liczby limfocytów) związana jest z niedożywieniem białkowo – energetycznym, a najczęstszą przyczyną infekcyjną pozostaje zakażenie wirusem HIV. Z kolei wśród przyczyn limfocytozy (wzrost limfocytów we krwi) wymienia się np. choroby wirusowe czy choroby nowotworowe.

Układ płytkowy (trombocyty)

Liczba płytek krwi – małopłytkowość może wynikać z niewystarczającej produkcji w szpiku lub nadmiernego niszczenia płytek we krwi obwodowej. Podwyższony poziom płytek krwi to nadpłytkowość, która może mieć podłoże: wtórne (jest to reakcja organizmu na obecność infekcji/stanu zapalnego), lub pierwotne (samoistna), która jest związana z zaburzeniem szpiku.

Średnia objętość płytki krwi (MPV) – wartości MPV poniżej normy pojawiają się w małopłytkowości z upośledzoną ich produkcją, w hipoplazji lub aplazji megakariocytowej. Wzrost MPV można zaobserwować w małopłytkowości z niszczeniem płytek, nadczynności tarczycy czy zespołach mieloproliferacyjnych.

Przygotowanie do badania krwi

Przygotowanie do badania morfologii krwi wygląda podobnie jak w przypadku innych badań krwi. Zalecenia wyglądają następująco:

• na badanie laboratoryjne przyjdź rano, najlepiej na czczo, ostatni posiłek spożyj 8-12 godzin przed pobraniem krwi.
• przed badaniem warto się nawodnić, unikaj jednak innych napojów (w tym z kawy, herbaty i soków),
• próbki krwi do rutynowego oznaczenia morfologii krwi obwodowej najlepiej pobrać między 7:00 a 10:00 rano. Jest to pora po odpoczynku nocnym, traktowana jako najbardziej miarodajna.
• poinformuj lekarza o tym, jakie leki i suplementy przyjmujesz – pomoże to w późniejszej interpretacji wyników.

Po odpowiednim przygotowaniu się do badania z krwi morfologii wyniki będą najbardziej wiarygodne i dostarczą więcej informacji o stanie zdrowia.