Badanie przeciwciał przeciw receptorom TSH (TRAb)

Czym są przeciwciała przeciw receptorom TSH?

TSH to hormon produkowany przez przysadkę mózgową, który reguluje funkcjonowanie tarczycy.

Przeciwciała przeciwko receptorom TSH (TRAb) to autoprzeciwciała IgG – klasy immunoglobulin, która najczęściej uczestniczy w chorobach autoimmunologicznych.

Przeciwciała te dzieli się na trzy klasy:

• Stymulujące TRAb (TSAb/TSI) – naśladują działanie TSH i stymulują syntezę hormonów tarczycy niezależnie od osi podwzgórzowo-przysadkowej – są odpowiedzialne za nadczynność tarczycy w chorobie Gravesa-Basedowa.
• Blokujące TRAb (TBAb/TSBAb) – antagonizują działanie TSH, hamują sygnalizację receptora – mogą prowadzić do niedoczynności tarczycy (także subklinicznej).
• Neutralne TRAb – wiążą receptor bez wyraźnej aktywności.

U jednej osoby mogą współistnieć różne typy TRAb, a ich proporcje mogą zmieniać się w przebiegu choroby, co może powodować zmianę profilu np. ze stymulującego na blokujący, co może prowadzić do: 

• niedoczynności (niedostatecznej produkcji hormonów gruczołu),
• atroficznego zapalenia tarczycy (choroby autoimmunologicznej, która nazywana jest też zanikowym zapaleniem tarczycy lub chorobą Orda).

Kiedy warto wykonać badanie stężenia przeciwciał TRAb?

Główne wskazania diagnostyczne są określone w wytycznych Europejskiego Towarzystwa Tarczycowego (ETA, 2018):

• Podejrzenie choroby Gravesa-Basedowa u pacjenta z jawną lub subkliniczną nadczynnością gruczołu tarczowego, zwłaszcza gdy obraz kliniczny lub wyniki badania USG są niejednoznaczne.
• Różnicowanie choroby Gravesa-Basedowa od podostrego bezbolesnego zapalenia tarczycy, poporodowego zapalenia tarczycy oraz nadczynności tarczycy wywołanej jodem lub amiodaronem.
• Diagnostyka różnicowa przyczyn nadczynności w sytuacjach szczególnych, np. nadczynność w ciąży, w przebiegu bezbolesnego zapalenia tarczycy, przy współistniejącej chorobie wątroby lub serca.
• Różnicowanie izolowanego wytrzeszczu jednostronnego lub asymetrycznego (przy podejrzeniu orbitopatii Gravesa lub zmian guzowych oczodołu czy innych przyczyn okulistycznych).

Badanie pełni istotną funkcję w monitorowaniu leczenia. Oznaczenie stężenia TRAb pozwala na:

• ocenę ryzyka nawrotu nadczynności przed zakończeniem leczenia tyreostatykami – wysokie miano TRAb może wskazywać na ryzyko nawrotu choroby po odstawieniu leczenia;
• monitorowanie dynamiki miana przeciwciał w trakcie leczenia zachowawczego choroby – spadek koreluje z większą szansą trwałej remisji, utrzymujący się wysoki poziom może być wskazaniem do modyfikacji leczenia.

Ocena przeciwciał tarczycowych jest także ważna podczas ciąży i w okresie noworodkowym:

• U kobiet z czynną lub przebytą chorobą Gravesa-Basedowa oznaczenie w I połowie ciąży i ponownie w II/III trymestrze pozwala ocenić ryzyko nadczynności tarczycy u płodu i noworodka.
• Noworodek matki z wysokim poziomem przeciwciał TRAb (obecnie lub w przeszłości) powinien mieć regularnie monitorowane funkcje tarczycy.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta.

Normy

Wartości referencyjne są zależne od stosowanej metody analitycznej, dlatego prawidłowa interpretacja wyniku wymaga zawsze odniesienia do norm danego laboratorium.

Wynik oznaczenia zawsze skonsultuj z lekarzem, najlepiej endokrynologiem, który powiąże stężenie przeciwciał z innymi czynnikami, np. poziomem TSH, hormonów tarczycy i objawami klinicznymi.

Przyczyny niskiego poziomu

Jest to stan prawidłowy u osób zdrowych.

Niskie miano przeciwciał dostarcza cennych informacji w kontekście remisji choroby Gravesa-Basedowa – wynik poniżej normy u pacjenta po zakończeniu leczenia tyreostatykami wskazuje na remisję immunologiczną.

U pacjentów z nadczynnością tarczycy niski poziom wskazuje, że choroba nie ma podłoża autoimmunologicznego – ujemny wynik sugeruje inną przyczynę nadprodukcji hormonów.

Objawy niskiego poziomu

Niskie miano u pacjenta z rozpoznaną chorobą Gravesa-Basedowa może towarzyszyć remisji choroby i normalizacji czynności tarczycy (eutyreozy). W takim przypadku sam niski wynik nie powoduje objawów

Jeśli natomiast dojdzie do zmiany profilu w kierunku dominacji TRAb blokującego i wystąpienia niedoczynności lub atroficznego zapalenia tarczycy mogą pojawić się:

• zmęczenie,
• zwiększenie masy ciała,
• obrzęki twarzy i kończyn,
•  suchość skóry,
• zaparcia,
• bradykardia.

Przyczyny wysokiego poziomu

Podwyższone stężenie występuje w następujących stanach klinicznych:

• Choroba Gravesa-Basedowa (najczęstsza przyczyna),
• Oftalmopatia Gravesa (orbitopatia),
• Rzadziej inne autoimmunologiczne choroby tarczycy.

Objawy wysokiego poziomu

Symptomy zależą od tego, która klasa przeciwciał TRAb jest dominująca.

Przy dominacji klasy stymulującej pojawiają się objawy charakterystyczne dla nadczynności tarczycy i choroby Gravesa-Basedowa:

• utrata masy ciała pomimo wzmożonego łaknienia,
• nadpotliwość,
• nietolerancja ciepła,
• osłabienie mięśniowe,
• kołatanie serca,
• tachykardia,
• arytmie,
• trudności z koncentracją,
• przyspieszona perystaltyka jelit,
• wytrzeszcz,
• zaburzenia ruchomości gałek ocznych.

Dominacja klasy blokującej skutkuje symptomami właściwymi dla niedoczynności i atroficznego zapalenia gruczołu tarczowego. Są to głównie:

• zmęczenie,
• senność,
• spowolnienie psychoruchowe,
• wzrost masy ciała,
• obrzęki twarzy i kończyn,
• bradykardia,
• zaparcia,
• suchość skóry i wypadanie włosów,
• nietolerancja zimna.

Przygotowanie do badania

Badanie TRAb nie wymaga specjalnego przygotowania.

Krew można pobrać o dowolnej porze dnia – nie jest konieczne zachowanie postu.

Poinformuj lekarza i personel medyczny o przyjmowanych lekach, suplementach i preparatach ziołowych.

Przeciwciała przeciw receptorom (anty-TSHR) – przygotowanie i badanie

Materiałem do oznaczenia przeciwciał anty-TSHR jest krew. Odbywa się to zgodnie z procedurą: odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej, ucisk w miejscu pobrania.

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo. Zaleca się wykonanie badania od razu po rozpoznaniu nadczynności tarczycy. Wynika to z tego, iż dłuższe (tzn. 3–6 miesięcy) przyjmowanie leków powoduje zmniejszenie poziomu przeciwciał.

U osób zdrowych przeciwciała anty-TSHR nie występują. Ich podwyższony poziom świadczy o chorobie Gravesa–Basedowa. Jeśli u pacjenta już wcześniej wykryto tę chorobę, to podwyższony poziom przeciwciał tego typu może oznaczać jej nawrót.

Nie ma przeciwskazań do wykonania badania.

Wyniki badań należy skonsultować z lekarzem.

Badanie anty-tshr

• Samo pobranie krwi trawa kilka - kilkanaście sekund.
• Procedury związane z pobraniem - odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania po zakończeniu procedury trwa kilka minut.
• Nie ma przeciwwskazań do wykonywania badania.

Anty-tshr wyniki

• Wynik badania dostępny w ciągu 2 dni roboczych,
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępowe na recepcji wybranej placówki.