Badanie SHBG

Czym jest SHBG?

SHBG (Sex Hormone-Binding Globulin) to globulina wiążąca hormony płciowe produkowane przez wątrobę, która krąży we krwi i pełni rolę „transportera” hormonów płciowych. Związana z hormonami przenosi je przez organizm, regulując ich dostępność biologiczną.

SHBG najsilniej „przytrzymuje” dihydrotestosteron (DHT), nieco słabiej testosteron i estradiol, a najsłabiej wiąże inne androgeny, takie jak androstendion czy DHEA. To, jak mocno SHBG wiąże poszczególne hormony, decyduje o tym, ile z nich jest aktywnych i dostępnych dla tkanek w danym momencie.

Rola w organizmie

SHBG pełni rolę biologicznego regulatora dostępności hormonów płciowych – transportuje testosteron i estradiol we krwi w formie nieaktywnej, kontrolując tym samym pulę wolnych (biologicznie aktywnych) hormonów docierających do tkanek docelowych. Jedynie hormony niezwiązane z SHBG mogą wnikać do komórek i wywoływać efekty biologiczne.

Poza tym SHBG ma także wpływ na:

• regulację metaboliczną – niskie stężenie SHBG koreluje często z insulinoopornością, zespołem metabolicznym i cukrzycą typu 2;
• układ sercowo naczyniowy – może pośrednio wpływać na układ sercowo-naczyniowy m.in. przez zależności hormonalne;
• tarczycę – hormony T3 i T4 stymulują produkcję SHBG;
• płodność – SHBG odgrywa kluczową rolę w diagnostyce niepłodności u obu płci.

Odchylenia SHBG u dzieci mają istotne znaczenie kliniczne, ponieważ białko to odgrywa kluczową rolę w przebiegu dojrzewania płciowego.

Jak przebiega badanie SHBG?

Oznaczenie stężenia SHBG jest prostym i bezpiecznym testem laboratoryjnym. Polega na jednorazowym pobraniu próbki krwi żylnej z żyły w zgięciu łokciowym.

Pobrany materiał trafia następnie do laboratorium diagnostycznego.

Normy (wartości referencyjne)

Normy SHBG zależą od wieku i płci, dlatego wartości referencyjne dla kobiet, mężczyzn i dzieci różnią się między sobą.

Ponadto każde laboratorium może stosować inne zakresy norm w zależności od używanej metody i odczynników. Z tego powodu wynik badania zawsze warto skonsultować z lekarzem, który oceni go w kontekście całości obrazu klinicznego.

Przyczyny niskiego poziomu SHBG

Do najczęstszych przyczyn obniżonego stężenia należą:

• otyłość i nadwaga,
• insulinooporność i cukrzyca typu 2,
• zespół policystycznych jajników (PCOS)
• niedoczynność tarczycy,
• zespół metaboliczny,
• stosowanie androgenów i steroidów anabolicznych,
• hiperprolaktynemia,
• stosowanie glikokortykosteroidów.

Objawy niskiego poziomu SHBG

Objawy niskiego SHBG najczęściej wynikają z towarzyszących zaburzeń hormonalnych, zwłaszcza nadmiaru wolnych androgenów i/lub estrogenów w organizmie.

U kobiet najczęstsze symptomy to:

• nadmierne owłosienie na ciele,
• trądzik,
• łysienie androgenowe,
• zaburzenia menstruacji (nieregularne lub brak miesiączki),
• przyrost masy ciała,
• wahania nastroju, rozdrażnienie.

U mężczyzn pojawiają się takie objawy jak:

• zatrzymanie wody w organizmie,
• trądzik,
• zwiększony apetyt i przyrost masy ciała,
• wahania nastroju,
• ginekomastia,
• zaburzenia nastroju.

Przyczyny wysokiego poziomu

Podwyższone stężenie SHBG oznacza, że więcej hormonów jest związanych i niedostępnych biologicznie. Przyczyny to:

• nadczynność tarczycy,
• marskość wątroby,
• stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych,
• ciąża,
• wiek (stężenie wzrasta wraz z wiekiem),
• niedożywienie (np. w przebiegu zaburzeń odżywiania takich jak anoreksja).

Objawy wysokiego poziomu

Objawy wysokiego SHBG odzwierciedlają kliniczny obraz niedoboru wolnych hormonów płciowych – zarówno testosteronu, jak i estrogenów.

U kobiet występują wówczas:

• obniżone libido,
• suchość pochwy,
• zaburzenia menstruacja,
• utrata masy mięśniowej i wyższe ryzyko osteoporozy,
• zaburzenia nastroju (w tym stany depresyjne),
• przewlekłe zmęczenie.

Nadmiar SHBG u mężczyzn skutkuje objawami takimi jak:

• obniżone libido i zaburzenia erekcji,
• utrata masy mięśniowej,
• mniejsza siła mięśniowa,
• ogólne osłabienie i zmęczenie mimo braku wysiłku,
• zaburzenia płodności,
• uderzenia gorąca.

Przygotowanie do badania

By prawidłowo przygotować się do badania stężenia SHBG:

• bądź na czczo,
• unikaj intensywnego wysiłku i nadmiernego stresu w dniu poprzedzającym badanie,
• poinformuj personel medyczny o przyjmowanych lekach.