CYFRA 21-1 (niedrobnokomórkowy rak płuc, marker procesów degeneracji)

CYFRA 21-1 jest polipeptydem, rozpuszczalnym fragmentem cytokeratyny 19 o masie cząsteczkowej 30 kDa.
Ekspresję tego markera wykazano w nabłonku płaskim jednowarstwowym (pęcherzyk żółciowy, przewody gruczołowe trzustki i slinianek, śluzówka jelita i żołądka) oraz pseudowielowarstwowym nierogowaciejącym (płuca, pęcherz moczowy).
Głównym wskazaniem do oznaczania jest monitorowanie przebiegu leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca, zwłaszcza płaskonabłonkowego (czułość 80%).
Podwyższone stężenie tego markera stwierdza się u 50-70% chorych. Procent podwyższonych wyników rośnie wraz zaawansowaniem choroby.
Stężenie markera wykazuje też wyraźną zależność od masy guza, stanu węzłów chłonnych oraz obecności odległych przerzutów. Wzrost stężenia obserwuje się także w innych nowotworach płaskonabłonkowych (rak przełyku, rak piersi, rak szyjki macicy).
W chorobach nienowotworowych podwyższone stężenie stwierdza się u chorych z niezłośliwymi chorobami płuc (zapalenie płuc, sarkoidoza, gruźlica, przewlekłe zapalenie oskrzeli, astma oskrzelowa, rozedma), chorobami wątroby (zapalenie, marskość), chorobami nerek.