Badanie antygenu HBs

Czym jest antygen HBs?

Antygen HBs jest pierwszym markerem zakażenia wirusem HBV, który można wykryć we krwi – często jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych. Pojawia się zazwyczaj 1-10 tygodni po ekspozycji na wirusa, ale najbardziej miarodajne są oznaczenia wykonywane 6-12 tygodni od potencjalnego zakażenia.

Należy pamiętać, że antygen HBs jest obecny w szczepionce przeciwko HBV. Wykonanie badania do ok. 14 dni po szczepieniu może skutkować wynikiem pozytywnym nie związanym z zakażeniem.

Gdy dojdzie do infekcji, układ odpornościowy w odpowiedzi na kontakt z antygenem HBs rozpoczyna produkcję przeciwciał anty-HBs, których celem jest zwalczenie wirusa. Przeciwciała anty-HBs są również markerem skutecznego szczepienia przeciwko HBV – ich obecność po szczepieniu świadczy o nabyciu odporności.

Rola w organizmie

Obecność antygenu HBs we krwi potwierdza aktywną infekcję wirusem HBV – zarówno ostrą, jak i przewlekłą. Antygen ten stymuluje organizm do wytwarzania specyficznych przeciwciał (anty-HBs), które mają na celu eliminację wirusa.

W zdrowym organizmie antygen HBs nie występuje, a po przebytym zakażeniu i wyzdrowieniu znika on z krwi od kilku tygodni do 6 miesięcy od wystąpienia pierwszych objawów.

Kiedy wykonać badanie?

Badanie antygenu HBs w surowicy wykonuje się w następujących sytuacjach:

• podejrzenie ostrego lub przewlekłego zapalenia wątroby typu B,
• objawy takie jak wzmożona męczliwość, nudności i wymioty, bóle brzucha, odbarwienie stolca, ciemny mocz, bóle mięśni,
• badania prenatalne u kobiet w ciąży w celu zapobiegania przenoszeniu wirusa na dziecko,
• monitorowanie skuteczności leczenia przeciwwirusowego,
• profilaktyczne badania u osób narażonych na kontakt z wirusem.

Jak przebiega badanie?

Jest to standardowe badanie krwi. Personel Punktu Pobrań pobiera próbkę krwi z żyły łokciowej pacjenta, po czym przekazuje materiał do laboratorium medycznego.

Normy i interpretacja wyniku badania HBsAg

Oznaczenie antygenu HBs ma binarny charakter – wynik badania jest albo dodatni, albo ujemny:

• Ujemny wynik (HBs-) – oznacza brak zakażenia wirusem HBV, brak obecności antygenu we krwi.
• Dodatni wynik (HBs+) – potwierdza obecność we krwi antygenu wirusa i wskazuje na aktywne zakażenie HBV.

W przypadku wyniku dodatniego konieczna jest dalsza diagnostyka i konsultacja lekarska.

W jakich sytuacjach można zarazić się wirusem?

Jest kilka sytuacji, w których jesteśmy narażeni na kontakt z wirusem.

Do zakażenia dochodzi przez kontakt z krwią nosiciela wirusa – wystarczy mikroskopijna ilość krwi (niewidoczna gołym okiem), która dostanie się na błonę śluzową lub uszkodzoną skórę.

Zakażenie może nastąpić przez używanie tych samych przedmiotów higieny osobistej co osoba zakażona, np. maszynki do golenia i inne przedmioty, na których mogą znajdować się płyny ustrojowe.

Zakażenie następuje podczas niezabezpieczonych kontaktów seksualnych przez kontakt z nasieniem, śluzem, śliną czy wydzieliną pochwy osoby zakażonej.

Do zakażenia dochodzi podczas porodu, gdy matka będąca nosicielką wirusa HBV przenosi go na swoje dziecko.

Jakie są objawy wirusowego zapalenia wątroby typu B?

Objawy zapalenia wątroby typu B pojawiają się średnio około 3–4 miesiące od zakażenia. U wielu zakażonych wirusem WZW choroba ma charakter bezobjawowy.

Choroba może przebiegać w postaci ostrej lub przewlekłej, a nasilenie objawów zwykle wzrasta wraz z wiekiem.

Ostre WZW typu B

W fazie ostrej choroby u wielu chorych pojawia się wyraźne pogorszenie samopoczucia i typowe dolegliwości ze strony układu pokarmowego:

• wzmożone zmęczenie i osłabienie organizmu,
• nudności i wymioty,
• brak apetytu,
• bóle brzucha, szczególnie w prawym podżebrzu,
• bóle mięśni i stawów,
• żółtaczka.

Takie objawy powinny skłonić do pilnej konsultacji lekarskiej i wykonania badań krwi, ponieważ w większości przypadków ostre WZW B ustępuje samoistnie, ale w rzadkich sytuacjach może prowadzić do ciężkiej niewydolności wątroby.

Przewlekłe WZW B

Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B (przewlekłe WZW B) to choroba wywołana długotrwałym zakażeniem wirusem HBV, która przez wiele lat może przebiegać skąpoobjawowo lub całkowicie bezobjawowo. Kryterium jej rozpoznania jest utrzymywanie się antygenu HBs we krwi powyżej 6 miesięcy. Możliwe objawy to:

• przewlekłe zmęczenie,
• obniżony nastrój,
• nieznaczne powiększenie wątroby,
• okresowa żółtaczka,
• bladość skóry,
• okresowe zaostrzenia choroby.

Przygotowanie do badania

Badanie antygenu HBs nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo.

Najlepiej przeprowadzić badanie między 6. a 12. tygodniem od potencjalnego zakażenia, kiedy poziom antygenu HBs we krwi osiąga najwyższe wartości.

• Wynik badania dostępny w ciągu 4 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji uprzednio wybranego Centrum,
• Możliwość dostępu do wyniku online. Należy zgłosić się do recepcji w celu wygenerowania hasła dostępowego w wybranym Centrum.