Profil lipidowy (LDL oznaczone)

Profil lipidowy a organizm

Lipidy (tłuszcze krążące we krwi) są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Problem pojawia się wtedy, gdy ich parametry wykraczają poza zakresy referencyjne.

Profil lipidowy (oznaczenie cholesterolu całkowitego, frakcji HDL i LDL oraz triglicerydów) umożliwia kompleksową ocenę gospodarki lipidowej organizmu i wczesne wykrycie dyslipidemii – zanim doprowadzi ona do powikłań sercowo-naczyniowych.

Jednym z analizowanych w ramach pakietu parametrów jest cholesterol LDL. Transportuje on cholesterol z wątroby do tkanek. Jego nadmiar odkłada się w ścianach tętnic. Powstają wówczas blaszki miażdżycowe, które zwiększają ryzyko zawału i udaru.

W jakim celu wykonuje się oznaczenie LDL metodą bezpośrednią?

Standardowo stężenie cholesterolu LDL wylicza się ze wzoru Friedewalda. Jest to jednak metoda pośrednia, obarczona istotnymi ograniczeniami, przez które LDL na wyniku może być zaniżone. Rodzi to ryzyko fałszywie prawidłowego wyniku.

Metoda bezpośrednia (homogenna) eliminuje znaczną część ograniczeń – LDL-C jest oznaczany bezpośrednio w surowicy.

LDL bezpośredni oznacza się w celu:

• oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i miażdżycy,
• diagnostyki dyslipidemii, w tym hipercholesterolemii rodzinnej,
• monitorowania skuteczności leczenia niektórymi lekami, np. statynami,
• precyzyjnego oznaczenia LDL przy podwyższonych triglicerydach lub przy niskich wartościach docelowych terapii.

W skrócie: badanie stężenia LDL metodą bezpośrednią zwiększa dokładność pomiaru tej frakcji.

Kiedy wykonać bezpośrednie badanie cholesterolu LDL?

Bezpośrednie oznaczenie LDL jest wskazane zawsze, gdy wzór Friedewalda jest zawodny lub niewystarczająco precyzyjny. Wśród wskazań do badania są:

• wysokie triglicerydy,
• pacjenci z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których wymagane są niskie wartości docelowe LDL – wówczas wzór Friedewalda może zaniżać wyniki.

Oprócz tego oznaczenie cholesterolu LDL powinny rozważyć osoby, które mają:

• cukrzycę typu 2 lub stan przedcukrzycowy,
• otyłość,
• nadciśnienie,
• zespół metaboliczny,
• choroby nerek,
• choroby wątroby,
• chorobę niedokrwienną serca.

Badanie zaleca się również profilaktycznie u dorosłych, zgodnie z zaleceniami lekarza i indywidualnym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. To ważne, ponieważ zaburzenia lipidowe przez lata rozwijają się cicho i bezobjawowo i są wykrywane przede wszystkim w badaniach krwi.

Jak przebiega badanie?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej ze zgięcia łokciowego pacjenta. Cała procedura trwa zwykle tylko kilka minut i jest krótkim, rutynowym zabiegiem wykonywanym w Punkcie Pobrań.

Normy

Zakres norm dla cholesterolu LDL i innych parametrów lipidogramu może się różnić między poszczególnymi laboratoriami, ponieważ każde z nich stosuje własne metody oznaczeń i zakresy referencyjne.

Swój wynik skonsultuj z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Przyczyny niskiego poziomu „złego cholesterolu”

Niski poziom LDL-C (hipolipidemia) jest rzadszy niż podwyższony, może jednak pojawiać się, gdy występują:

• niedożywienie,
• nadczynność tarczycy,
• ciężkie choroby wątroby,
• zespoły przebiegające z zaburzeniami wchłaniania (np. choroba Crohna).

Objawy niskiego poziomu

Niskie stężenie LDL-C samo w sobie rzadko daje charakterystyczne objawy kliniczne. Wynikają one z choroby podstawowej.

Przyczyny wysokiego poziomu

Podwyższone stężenie LDL-C jest najczęstszym zaburzeniem lipidowym i jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Wyróżniamy w tym kontekście przyczyny pierwotne i wtórne.

Przyczyny pierwotne to:

• hipercholesterolemia rodzinna – dziedziczna mutacja genu receptora LDL,
• rodzinny defekt apolipoproteiny B100,
• hipercholesterolemia wielogenowa.

Przyczyny wtórne to:

• niedoczynność tarczycy,
• zespół nerczycowy i przewlekła choroba nerek,
• przewlekłe choroby wątroby (w niektórych przypadkach),
• cukrzyca typu 2, otyłość, zespół metaboliczny,
• niezdrowa dieta i brak aktywności fizycznej,
• palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu,
• stosowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów).

Objawy wysokiego poziomu LDL

Objawy pojawiają się dopiero wraz z rozwojem powikłań narządowych. Najważniejsze symptomy i możliwe powikłania to:

• miażdżyca,
• choroba niedokrwienna serca,
• udar mózgu,
• choroba tętnic obwodowych,
• żółtaki (w tym żółtaki powiek),
• rąbek rogówkowy.

Jeśli zauważasz u siebie takie zmiany, warto jak najszybciej wykonać lipidogram i skonsultować wyniki z lekarzem. Świadomość źródła problemu jest pierwszym krokiem: dzięki odpowiednim badaniom laboratoryjnym, konsultacji z lekarzem i zmianie nawyków możesz skutecznie obniżyć LDL i zmniejszyć ryzyko zawału serca czy udaru.

Przygotowanie do badania

By uzyskać wiarygodny wynik badania poziomu parametrów profilu lipidowego:

• nie musisz być na czczo (chyba, że lekarz zaleci inaczej lub wykonujesz one oznaczenia, które tego wymagają).
• na pobranie najlepiej przyjdź rano.
• poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach.