Badanie CA 125 - marker nowotworowy

Czym jest CA-125? 

Antygen CA 125 (marker nowotworowy 125) to glikoproteina kodowana przez gen MUC16, wykorzystywana głównie jako do monitorowania leczenia raka jajnika i wykrywania nawrotów choroby. 

Obecna jest na powierzchni wielu typów komórek nabłonkowych i uwalnia się do krwi w dużych ilościach u pacjentek z rakiem jajnika, a także – rzadziej – w przebiegu innych chorób łagodnych i nowotworów. 

Kiedy wykonać badanie markera nowotworowego CA-125? 

Marker CA-125 powinny oznaczyć przede wszystkim kobiety ze zdiagnozowanym rakiem jajnika. Najważniejszym zastosowaniem oznaczenia jest monitorowanie skuteczności terapii oraz wczesne wykrywanie nawrotu choroby. 

Ważne zastrzeżenia: 

1. Badania CA 125 nie stosuje się jako samodzielnego testu przesiewowego u zdrowych kobiet ze względu na ograniczoną czułość i swoistość.  
2. Wynik prawidłowy nie wyklucza nowotworu – zwłaszcza w stadiach wczesnych lub w przypadku typu śluzowego nowotworu. 

W praktyce klinicznej opracowano matematyczne algorytmy zwiększające wartość diagnostyczną CA 125 poprzez łączenie go z innymi parametrami, szczególnie w ramach algorytmu ROMA, który obejmuje: 

• stężenia dwóch markerów – CA-125 i HE4, 

• status menopauzalny pacjentki. 

Pomaga to oszacować ryzyko obecności nabłonkowego nowotworu złośliwego jajnika. 

Badanie antygenu CA-125 wykonywane jest również w sytuacjach takich jak:  

• obecność torbieli lub guza jajnika w badaniu USG (jako kolejny element diagnostyki) 

• diagnostyka różnicowa endometriozy. 

Jak przebiega badanie? 

Badanie polega na pobraniu krwi żylnej, zwykle z żyły łokciowej. 

Normy i interpretacja wyniku badania CA 125 

Za prawidłowe stężenie CA 125 przyjmuje się zwykle wartości poniżej 35 U/ml. 

Trzeba jednak pamiętać, że stężenie tego markeru może naturalnie wzrastać w zależności od stanu fizjologicznego kobiety. U zdrowych kobiet najwyższe stężenia CA 125 obserwuje się zwykle w pierwszych dniach cyklu miesiączkowego, natomiast najniższe wartości po menopauzie. W związku z tym, jeśli nie jest to konieczne, zaleca się wykonanie badania po zakończeniu krwawienia miesięcznego. 

Dlatego pojedynczy wynik zawsze musi być oceniany przez lekarza w kontekście całej sytuacji klinicznej pacjentki i wyników innych badań (np. USG).

Niski poziom antygenu nowotworowego 

Niskie stężenie CA-125 (poniżej 35 U/ml) nie jest zwykle powodem do niepokoju i nie wskazuje na problem zdrowotny. Jest to wynik prawidłowy, do którego nie przypisuje się żadnych specyficznych objawów klinicznych. 

Spadek poziomu antygenu u pacjentek podczas terapii raka jajnika może świadczyć o skuteczności leczenia. 

Przyczyny podwyższonego poziomu CA 125 

Najczęstszą nowotworową przyczyną wzrostu stężenia jest rak jajnika: 

• Utrzymujące się wysokie stężenie lub ponowny wzrost poziomu CA 125 po operacji lub w trakcie chemioterapii może świadczyć o nawrocie choroby lub o tym, że leczenie raka jajnika nie działa wystarczająco dobrze. 

• Utrzymywanie się lub narastanie stężenia tego markera sugeruje obecność pozostałych ognisk nowotworu albo progresję choroby. 

Należy jednak pamiętać, że podwyższone stężenie CA-125 we krwi jest obserwowane także w innych chorobach i stanach fizjologicznych. Do sytuacji, w których poziom tego markera może rosnąć, należą m.in.: 

• endometrioza, 

• łagodne torbiele jajników, 

• mięśniaki macicy, 

• zapalenie przydatków, 

• miesiączka, 

• ciąża w pierwszym trymestrze. 

Ponadto podwyższone wartości CA 125 obserwuje się u wielu pacjentów z chorobami wątroby, takimi jak marskość, a także u chorych z rakiem trzustki i innymi nowotworami złośliwymi niezlokalizowanymi w jajniku.

Objawy wysokiego poziomu 

Rak jajnika często rozwija się po cichu – przez długi czas nie powoduje wyraźnych objawów i zwykle daje dolegliwości dopiero wtedy, gdy guz osiągnie większe rozmiary i zaczyna naciekać sąsiednie narządy w jamie brzusznej. 

Organizm może jednak wysyłać pewne sygnały. Powodem do niepokoju powinny być objawy takie jak: 

• przewlekłe wzdęcia, 

• uczucie pełności w jamie brzusznej, 

• ból lub ucisk w podbrzuszu, 

• szybkie uczucie sytości, 

• niewyjaśniona utrata masy ciała, 

• częste parcie na mocz. 

Dlatego tak ważne jest dbanie o zdrowie: regularne wizyty u ginekologa, badanie USG narządów rodnych oraz zgłaszanie nawet pozornie błahych dolegliwości mogą znacząco zwiększyć szansę na wczesne wykrycie choroby.

Jak przygotować się do badania? 

Przygotowanie do badania CA 125 jest proste i nie wymaga dużych zmian w codziennych nawykach. Wystarczy zastosować się do kilku wskazówek, które pomagają uzyskać wiarygodny wynik: 

• Nie jest wymagane bycie na czczo. 

• Najlepiej zgłosić się na badanie w godzinach porannych, po przespanej nocy, będąc wypoczętą. 

• Odpocznij 15 minut bezpośrednio przed badaniem. 

CA 125 przygotowanie i badanie

Badanie poziomu CA 125 nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo.

Materiałem do oznaczenia stężenia jest krew pobrana z żyły łokciowej.

Odbywa się to zgodnie z procedurą pobrania:

• odkażenie skóry,
• założenie opaski uciskowej,
• ucisk w miejscu pobrania,
• pobranie krwi z żyły łokciowej do probówki,
• przyłożenie gazika i ucisk w miejscu pobrania.

Przygotowanie do badania

• Badanie polega na pobraniu krwi do probówki EDTA, zgodnie z procedurą pobrania: odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej oraz ucisk w miejscu pobrania po zakończeniu procedury, trwa kilka minut.
• Czas trwania pobrania krwi to około kilka - kilkanaście sekund.

  W przypadku nieprawidłowego przygotowania do badania uzyskany wynik nie będzie w pełni miarodajny.

  Pobrania należy dokonać w godzinach porannych.

  Pobierz krew w warunkach domowych, razem z badaniem kup usługę wyjazdowego pobierania krwi.

  Wymagane przygotowanie:

  • Oznaczenie HbA1c nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent nie musi być na czczo. Jednak zaleca się, by przed samym pobraniem krwi nie spożywać posiłków. Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody w godzinach porannych.
  • Pobranie krwi należy przeprowadzić w godzinach porannych.
  • Przed badaniem pacjent powinien pozostawać w spoczynku przez 10 – 15 minut (pozycja siedząca).

  CA 125 wynik

  • Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych,
  • Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
  • Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępowe na recepcji wybranej placówki.

  Wyniki badań należy skonsultować z lekarzem.