Krew utajona w kale

Na czym polega test na krew utajoną?

Badanie krwi utajonej służy przede wszystkim wczesnemu wykrywaniu raka jelita grubego. Jest to łatwo dostępny test przesiewowy, który pomaga wykryć chorobę zanim pojawią się wyraźne objawy.

Z powierzchni zmiany nowotworowej może sączyć się bardzo niewielka ilość krwi, która miesza się ze stolcem w ilości niewidocznej gołym okiem, ale wystarczającej, by wychwycił ją prawidłowo wykonany test.

Test nie wskazuje jednak miejsca krwawienia – sam wynik nie pozwala odróżnić, czy krew pochodzi z żołądka, jelita cienkiego, jelita grubego czy np. z hemoroidów.

Informuje jedynie, że w stolcu znajduje się ilość krwi przekraczająca czułość testu, czyli tyle, by wymagało to dalszej diagnostyki, najczęściej kolonoskopii.

Kiedy warto wykonać badanie na krew utajoną?

Badanie warto wykonywać zarówno profilaktycznie, jak i wtedy, gdy pojawiają się niepokojące objawy ze strony przewodu pokarmowego.

Test może wspierać diagnostykę w sytuacjach, gdy lekarz podejrzewa, że w przewodzie pokarmowym dochodzi do niewidocznego gołym okiem krwawienia, np. przy:

• niewyjaśnionej niedokrwistości (anemii), szczególnie z niedoboru żelaza,
• podejrzeniu utajonego krwawienia z przewodu pokarmowego,
• nawracających bólach brzucha, zmianie rytmu wypróżnień czy innych przewlekłych dolegliwościach brzusznych, gdy rozważa się chorobę przewodu pokarmowego.

Stan układu pokarmowego powinny monitorować osoby obarczone tzw. czynnikami ryzyka:

• dodatni wywiad rodzinny raka jelita grubego lub polipów jelita grubego u krewnych I stopnia,
• nadwaga i otyłość (szczególnie brzuszna), dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso, uboga w warzywa, owoce i błonnik pokarmowy,
• siedzący tryb życia,
• spożywanie alkoholu i palenie papierosów.

Ryzyko nowotworu rośnie wraz z wiekiem – z tego względu zaleca się regularne badania u osób po 50. roku życia.

Jak przebiega badanie?

Test polega na laboratoryjnej analizie próbki stolca pobranej przez pacjenta w warunkach domowych.

By prawidłowo pobrać kał do badania:

• Używaj wyłącznie sterylnego pojemnika z łopatką – możesz go nabyć w aptece.
• Pobierz materiał z różnych miejsc stolca (ok. 3–5 łopatek). Upewnij się, by kał nie dotknął wody z toalety i nie miał kontaktu z moczem.
• Próbkę dostarcz jak najszybciej dostarcz do Punktu Pobrań. Najlepiej w dniu pobrania lub następnego dnia.
• Jeśli nie możesz od razu przekazać materiału do laboratorium, przechowuj pojemnik w lodówce w temperaturze 2–8°C.

Normy i interpretacja wyniku

Wynik badania na krew utajoną w kale informuje, czy w próbce stolca wykryto śladowe ilości krwi:

• Wynik dodatni (pozytywny) oznacza, że w stolcu wykryto utajone krwawienie z układu pokarmowego.
• Wynik ujemny (negatywny) oznacza, że w badanej próbce kału nie wykryto utajonej krwi, co jest wynikiem prawidłowym.

Nie daje jednak 100% gwarancji braku choroby – nie wszystkie niepokojące zmiany krwawią cały czas, a krew może po prostu nie znaleźć się w konkretnej próbce użytej do badania, co daje wynik fałszywie ujemny.

Pamiętaj, by wynik testu na krew utajoną zawsze skonsultować z lekarzem.

Przyczyny krwi utajonej w kale

Kiedy słyszysz hasło „krew w kale”, łatwo pomyśleć od razu o najgorszym scenariuszu. Tymczasem pozytywny wynik jest przede wszystkim sygnałem, że gdzieś w przewodzie pokarmowym doszło do drobnego krwawienia – i wymaga to sprawdzenia.

Obecność niewidocznej gołym okiem krwi w stolcu może wskazywać na:

• nowotwór jelita grubego lub inne nowotwory przewodu pokarmowego,
• polipy i gruczolaki jelita grubego,
• choroby zapalne jelit (IBD), np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna,
• chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy,
• uchyłkowatość jelita – obecność małych, workowatych uwypukleń (uchyłków) w jego ścianie,
• żylaki odbytu oraz szczeliny odbytu,
• inne stany prowadzące do przewlekłego krwawienia z przewodu pokarmowego, w tym infekcje, stany zapalne czy urazy błony śluzowej.

Objawy wskazujące na krwawienie z przewodu pokarmowego

Nowotwór jelita grubego zazwyczaj powstaje powoli, często z łagodnych zmian takich jak gruczolaki (polipy), i przez długi czas może przebiegać bez typowych objawów.

Do badania powinny skłonić objawy takie jak:

• krew w stolcu, na papierze toaletowym lub w muszli, utrzymująca się lub nawracająca;
• długotrwała zmiana rytmu wypróżnień (nowe, utrzymujące się zaparcia, przewlekłe biegunki, naprzemienne biegunki i zaparcia, uczucie niepełnego wypróżnienia);
• zmiana wyglądu stolca;
• przewlekłe bóle, skurcze lub dyskomfort w jamie brzusznej;
• objawy niedokrwistości (osłabienie, przewlekłe zmęczenie, bladość skóry i błon śluzowych, kołatanie serca, duszność wysiłkowa);
• niezamierzona utrata masy ciała bez zmiany diety czy aktywności fizycznej.

Jak przygotować się do badania?

Przez 3 dni poprzedzające badanie zwróć uwagę na dietę – zrezygnuj z czerwonego mięsa oraz warzyw, które zawierają dużo enzymów mogących wpływać na wynik testu, takich jak buraki, rzodkiew czy chrzan.

W dniach poprzedzających badanie unikaj spożywania alkoholu.

Nie pobieraj próbki w trakcie miesiączki ani wtedy, gdy występuje krwawienie z hemoroidów, szczeliny odbytu czy inne widoczne źródło krwi w okolicy odbytu.

• Wynik badania dostępny w ciągu 3 dni roboczych.
• Możliwość odbioru wyniku w recepcji wybranej placówki,
• Możliwość dostępu do wyniku online. W tym celu należy pobrać hasło dostępne na recepcji wybranej placówki.